Μάθε βουλγαρικά

B1 · Ενότητα 4

Η Αναγέννηση και το τσιτάλιστε

Θα καταλάβεις τι ήταν η Εθνική Αναγέννηση και γιατί τα τσιτάλιστα έχουν σημασία ακόμα και σήμερα.

Έναρξη μαθήματος

Νέες λέξεις

Възраждане

η Αναγέννηση, 18ος–19ος αι.

Γράφεται με κεφαλαίο όταν σημαίνει την ιστορική περίοδο.

читалище

τσιτάλιστε

Βιβλιοθήκη, σκηνή και μαθήματα κάτω από την ίδια στέγη.

библиотека

βιβλιοθήκη

будител

αφυπνιστής

Η 1η Νοεμβρίου είναι η Ημέρα των Εθνικών Αφυπνιστών.

народ

λαός

самостоятелен

ανεξάρτητος

въстание

εξέγερση

театъртеатър

θέατρο

лекция

διάλεξη

курс

κύκλος μαθημάτων· σεμινάριο

учебник

σχολικό βιβλίο

буквар

αλφαβητάριο

грамотен

εγγράμματος

дарение

δωρεά

училищеучилище

σχολείο

Освобождение

Απελευθέρωση

църквацърква

εκκλησία

открия

ανοίγω

Για λογαριασμούς: «⁠открия⁠»· στην καθομιλουμένη και «⁠отворя⁠».

свобода

ελευθερία

учителучителuchitel

δάσκαλος

Για γυναίκα: «⁠учителка⁠».

Στο τσιτάλιστε

Κ. Νικόλοβα, βιβλιοθηκονόμος

Добър ден! Мога ли да Ви помогна?

Καλησπέρα! Μπορώ να σας βοηθήσω;

Добър ден! Имате ли курсове по български за чужденци?

Καλησπέρα! Έχετε μαθήματα βουλγαρικών για ξένους;

Κ. Νικόλοβα, βιβλιοθηκονόμος

Имаме. Всеки вторник и четвъртък вечерта. Курсът е безплатен — плащаме го с дарения.

Έχουμε. Κάθε Τρίτη και Πέμπτη βράδυ. Το μάθημα είναι δωρεάν — το καλύπτουν δωρεές.

Чудесно! А кога е основано читалището?

Υπέροχα! Και πότε ιδρύθηκε το τσιτάλιστε;

Κ. Νικόλοβα, βιβλιοθηκονόμος

През 1870 година. Преди това в града вече бяха открили училище.

Το 1870. Πριν από αυτό είχε ήδη ανοίξει σχολείο στην πόλη.

Значи хората тук са обичали книгите отдавна.

Άρα οι άνθρωποι εδώ αγαπούν τα βιβλία εδώ και πολύ καιρό.

Κ. Νικόλοβα, βιβλιοθηκονόμος

Да. Будителите вярваха, че грамотният народ е свободен народ. Ето, това е библиотеката.

Ναι. Οι αφυπνιστές πίστευαν ότι ένας εγγράμματος λαός είναι ελεύθερος λαός. Ορίστε, αυτή είναι η βιβλιοθήκη.

Може ли да се запиша и в библиотеката?

Μπορώ να γραφτώ και στη βιβλιοθήκη;

Κ. Νικόλοβα, βιβλιοθηκονόμος

Разбира се, трябва Ви само лична карта. А в петък има лекция за Възраждането — заповядайте!

Φυσικά, χρειάζεστε μόνο ταυτότητα. Και την Παρασκευή υπάρχει διάλεξη για τη Βουλγαρική Εθνική Αναγέννηση — ελάτε!

Благодаря, ще дойда с удоволствие!

Ευχαριστώ, θα έρθω με χαρά!

Γραμματική

Η μορφή -л αλλάζει σαν επίθετο: «⁠той беше научил⁠», «⁠тя беше научила⁠», «⁠те бяха научили⁠». Κατασκευάστε το από το απλό παρελθόν: «⁠научих → научил⁠», «⁠дадох → дал⁠».

Когато отвориха училището, богати търговци вече бяха дали пари за него.

Όταν άνοιξαν το σχολείο, πλούσιοι έμποροι είχαν ήδη δώσει χρήματα γι' αυτό.

Когато Иван тръгна на училище, той вече беше научил всички букви.

Όταν ο Ιβάν πήγε σχολείο, είχε ήδη μάθει όλα τα γράμματα.

Ο υπερσυντέλικος: бях ку́пил

Το τσιτάλιστε — ένα σπίτι για τον πολιτισμό

През XVIII век повечето българи живееха на село и малко от тях можеха да четат. През 1762 година монахът Паисий Хилендарски написа „История славянобългарска“. Той искаше хората да знаят своята история и да се гордеят със своя език. Това е важна книга от Възраждането. През 1824 година Петър Берон издаде „Рибния буквар“ и по него учеха цели поколения деца. През XIX век много български търговци вече бяха забогатели и даваха пари за училища. През 1835 година в Габрово откриха светско училище. Около двадесет години по-късно, през 1856 година, се появиха и първите читалища — в Свищов, Лом и Шумен. През 1870 година българите получиха и самостоятелна църква — Екзархията. Читалището беше много повече от библиотека. Там хората четяха вестници, слушаха лекции, играеха театър и учеха заедно. Много читалища бяха построени с дарения от обикновени хора. Будителите — учители, писатели, свещеници — вярваха, че грамотният народ ще бъде и свободен народ. Възраждането завършва с Освобождението през 1878 година. Но читалищата не изчезнаха. Днес в България има над три хиляди читалища. В тях деца танцуват народни танци, баби пеят в хор, а чужденци учат български.

Τον 18ο αιώνα οι περισσότεροι Βούλγαροι ζούσαν σε χωριά και λίγοι από αυτούς ήξεραν να διαβάσουν. Το 1762 ο μοναχός Παΐσιος ο Χιλεντάρης έγραψε τη «⁠Σλαβοβουλγαρική Ιστορία⁠». Ήθελε οι άνθρωποι να γνωρίζουν την ιστορία τους και να είναι περήφανοι για τη γλώσσα τους. Αυτό είναι ένα σημαντικό βιβλίο της Αναγέννησης. Το 1824 ο Πέταρ Μπερόν δημοσίευσε το «⁠Το αλφαβητάρι με το ψάρι⁠» και ολόκληρες γενιές παιδιών έμαθαν από αυτό. Τον 19ο αιώνα πολλοί Βούλγαροι έμποροι είχαν ήδη πλουτίσει και έδιναν χρήματα για σχολεία. Το 1835 άνοιξε κοσμικό σχολείο στο Γκάμπροβο. Περίπου είκοσι χρόνια αργότερα, το 1856, εμφανίστηκε και τα πρώτα πολιτιστικά κέντρα — στο Σβίστοφ, στο Λομ και στο Σούμεν. Το 1870 οι Βούλγαροι απέκτησαν επίσης μια ανεξάρτητη εκκλησία - την Εξαρχία. Το τσιτάλιστε ήταν κάτι πολύ περισσότερο από μια βιβλιοθήκη. Εκεί οι άνθρωποι διάβαζαν εφημερίδες, άκουγαν ομιλίες, ανέβαζαν θεατρικά έργα και μελετούσαν μαζί. Πολλά πολιτιστικά κέντρα χτίστηκαν με δωρεές απλών ανθρώπων. Οι διαφωτιστές —δάσκαλοι, συγγραφείς, ιερείς— πίστευαν ότι ένας εγγράμματος λαός θα ήταν και ελεύθερος λαός. Η Αναγέννηση τελείωσε με την Απελευθέρωση το 1878. Όμως το τσιτάλιστα δεν εξαφανίστηκε. Σήμερα υπάρχουν πάνω από τρεις χιλιάδες από αυτούς στη Βουλγαρία. Σε αυτά τα παιδιά χορεύουν δημοτικούς χορούς, οι γιαγιάδες τραγουδούν σε χορωδίες και οι ξένοι μαθαίνουν βουλγαρικά.

Παραδείγματα

Възраждането е период от XVIII и XIX век, който завършва с Освобождението през 1878 година.

Η Βουλγαρική Εθνική Αναγέννηση είναι μια περίοδος του 18ου και 19ου αιώνα, που ολοκληρώθηκε με την Απελευθέρωση το 1878.

През 1762 година Паисий Хилендарски написа „История славянобългарска“.

Το 1762 ο Παΐσιος ο Χιλανδαρινός έγραψε τη «⁠Σλαβοβουλγαρική Ιστορία⁠».

Светското училище в Габрово е открито през 1835 година.

Το κοσμικό σχολείο στο Γκάμπροβο άνοιξε το 1835.

Първите читалища са основани през 1856 година в Свищов, Лом и Шумен.

Τα πρώτα τσιτάλιστα ιδρύθηκαν το 1856 στο Σβίστοβ, το Λομ και το Σούμεν.

В читалището има библиотека, курсове по танци и малък театър.

Το τσιτάλιστε έχει βιβλιοθήκη, μαθήματα χορού και ένα μικρό θέατρο.

Много читалища са построени с дарения от обикновени хора.

Πολλά τσιτάλιστα χτίστηκαν με δωρεές απλών ανθρώπων.

Будителите искаха народът да е грамотен и свободен.

Οι αφυπνιστές ήθελαν ο λαός να είναι εγγράμματος και ελεύθερος.

През 1870 година българите получиха самостоятелна църква — Екзархията.

Το 1870 οι Βούλγαροι απέκτησαν ανεξάρτητη εκκλησία — την Εξαρχία.

„Рибният буквар“ на Петър Берон излиза през 1824 година.

Το «⁠Αλφαβητάριο με το ψάρι⁠» του Πέταρ Μπέρον κυκλοφόρησε το 1824.

В нашето читалище всяка сряда има лекции по история.

Στο τσιτάλιστε μας γίνονται διαλέξεις ιστορίας κάθε Τετάρτη.

Έναρξη μαθήματος