B1 · Ενότητα 5
Μια φορά κι έναν καιρό…
Θα ξαναδιηγηθείς με δικά σου λόγια ένα σύντομο βουλγαρικό λαϊκό παραμύθι — για τον Πονηρό Πέταρ (Χίτουρ Πέταρ).
Νέες λέξεις
παραμύθι
«Народна приказка»
— λαϊκό παραμύθι χωρίς γνωστό δημιουργό.
Μια φορά κι έναν καιρό…
Έτσι αρχίζουν τα παραμύθια — ήδη με τη μεταφερόμενη μορφή.
πονηρός
«Хитър Петър»
— λαϊκός ήρωας που ξεγελά τους πλούσιους και τους άπληστους.
ξεγελώ
богатπλούσιος
φτωχός
άπληστος
πλούσιος
Προσοχή: τελειώνει σε -я, αλλά είναι αρσενικό — «алчният чорбаджия»
.
селянинχωρικός
гърнеπήλινη χύτρα
царτσάρος
σοφός
ανόητος· χαζός
πιστεύω
ηθικό δίδαγμα
χωριό
«На село»
= μέσα/στο χωριό, την εξοχή.
Παραμύθι πριν από τον ύπνο
Καλίνα, η κόρη των φίλων σου (6)
Ще ми разкажеш ли приказка? Но българска!
Θα μου πεις ένα παραμύθι; Βουλγαρικό!
Добре. Имало едно време един много хитър човек — Хитър Петър.
Εντάξει. Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας πολύ έξυπνος άνθρωπος — ο Πονηρός Πέταρ.
Καλίνα, η κόρη των φίλων σου (6)
Знам го! И какво направи този път?
Τον ξέρω! Και τι έκανε αυτή τη φορά;
Измамил един алчен чорбаджия. Продал му гърне, което уж вари само.
Ξεγέλασε έναν άπληστο πλούσιο. Του πούλησε μια χύτρα που τάχα μαγειρεύει μόνη της.
Καλίνα, η κόρη των φίλων σου (6)
Как така само? Без огън ли?
Πώς δηλαδή μόνη της; Χωρίς φωτιά;
Да! Чорбаджията повярвал и дал цяла торба жълтици за него.
Ναι! Ο πλούσιος το πίστεψε και έδωσε γι' αυτήν ένα ολόκληρο σακί χρυσά νομίσματα.
Καλίνα, η κόρη των φίλων σου (6)
Ха-ха! А после?
Χαχα! Και μετά;
После вкъщи гърнето си стояло студено и чорбаджията много се ядосал.
Μετά στο σπίτι η χύτρα έμεινε κρύα, και ο πλούσιος θύμωσε πολύ.
Καλίνα, η κόρη των φίλων σου (6)
Така му се пада, щом е алчен! Разкажи още една!
Καλά να πάθει, που ήταν άπληστος! Πες μου κι άλλο!
Γραμματική
Τα λαϊκά παραμύθια διηγούνται με τη μεταφερόμενη μορφή — κανείς δεν είδε τα γεγονότα. Αρχίζουν με «Имало едно време…»
(Μια φορά κι έναν καιρό…), και κάθε ενέργεια μετά από αυτό είναι στη μορφή σε -л: «Петър продал гърнето»
, «чорбаджията се ядосал»
.
Имало едно време един беден селянин и тримата му синове.
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας φτωχός χωρικός με τους τρεις γιους του.
Глупавият чорбаджия повярвал на Петър и купил гърнето.
Ο ανόητος πλούσιος πίστεψε τον Πέταρ και αγόρασε τη χύτρα.
Ο Πονηρός Πέταρ και η μαγική χύτρα
Имало едно време в едно село един беден, но много хитър човек — Хитър Петър. В същото село живеел и един богат чорбаджия. Той бил толкова алчен, че никога не давал нищо на бедните. Един ден Петър си готвел боб на огън в полето. Когато видял, че чорбаджията идва, бързо свалил гърнето от огъня и го сложил на земята. Бобът продължавал да ври, а Петър весело го бъркал с лъжица. — Какво е това чудо? — попитал чорбаджията. — Това е вълшебно гърне — отговорил Петър. — Вари само, без огън! Чорбаджията веднага пожелал да купи гърнето. Петър отначало не искал да го продава, но накрая го продал за цяла торба жълтици. Чорбаджията занесъл гърнето вкъщи, сипал вода и боб и седнал да чака. Чакал час, чакал два — нищо. Гърнето си стояло студено. Ядосан, чорбаджията отишъл при Петър: — Ти ме измами! — Не съм — отговорил спокойно Петър. — Сигурно не знаеш как да го ползваш. Така бедният Петър наказал алчния чорбаджия. Поуката е ясна: алчният човек лесно повярва на всяка лъжа.
Μια φορά κι έναν καιρό, σε ένα χωριό, ζούσε ένας φτωχός αλλά πολύ πονηρός άνθρωπος — ο Πονηρός Πέταρ. Στο ίδιο χωριό ζούσε κι ένας πλούσιος τσορμπατζής. Ήταν τόσο άπληστος, που ποτέ δεν έδινε τίποτα στους φτωχούς. Μια μέρα ο Πέταρ μαγείρευε φασόλια σε μια φωτιά στο χωράφι. Όταν είδε τον πλούσιο να έρχεται, κατέβασε γρήγορα τη χύτρα από τη φωτιά και την ακούμπησε στο χώμα. Τα φασόλια συνέχιζαν να βράζουν, και ο Πέταρ τα ανακάτευε χαρούμενος με ένα κουτάλι. «Τι θαύμα είναι αυτό;» ρώτησε ο πλούσιος. «Αυτή είναι μαγική χύτρα», απάντησε ο Πέταρ. «Μαγειρεύει μόνη της, χωρίς φωτιά!» Ο πλούσιος θέλησε αμέσως να αγοράσει τη χύτρα. Στην αρχή ο Πέταρ δεν ήθελε να την πουλήσει, αλλά στο τέλος την πούλησε για ένα ολόκληρο σακί χρυσά νομίσματα. Ο πλούσιος πήρε τη χύτρα στο σπίτι, έριξε μέσα νερό και φασόλια και κάθισε να περιμένει. Περίμενε μία ώρα, περίμενε δύο — τίποτα. Η χύτρα έμενε κρύα. Θυμωμένος, ο πλούσιος πήγε στον Πέταρ: «Με ξεγέλασες!» «Όχι εγώ», απάντησε ήρεμα ο Πέταρ. «Μάλλον δεν ξέρεις να τη χρησιμοποιείς.» Έτσι ο φτωχός Πέταρ τιμώρησε τον άπληστο πλούσιο. Το ηθικό δίδαγμα είναι σαφές: ο άπληστος εύκολα πιστεύει κάθε ψέμα.
Παραδείγματα
Хитър Петър бил много хитър и никой не можел да го измами.
Ο Πονηρός Πέταρ ήταν πολύ πονηρός, και κανείς δεν μπορούσε να τον ξεγελάσει.
Богатият чорбаджия бил алчен и никога не давал нищо на бедните.
Ο πλούσιος ήταν άπληστος και ποτέ δεν έδινε τίποτα στους φτωχούς.
Царят имал една много красива дъщеря.
Ο βασιλιάς είχε μια πολύ όμορφη κόρη.
Мъдрият старец казал на царя да не бърза.
Ο σοφός γέροντας είπε στον βασιλιά να μη βιαστεί.
Коя е поуката от тази приказка?
Ποιο είναι το ηθικό δίδαγμα αυτού του παραμυθιού;
Когато бяхме малки, баба ни четеше приказки всяка вечер.
Όταν ήμασταν μικροί, η γιαγιά μάς διάβαζε παραμύθια κάθε βράδυ.
Петър измамил чорбаджията и получил цяла торба жълтици.
Ο Πέταρ ξεγέλασε τον πλούσιο και πήρε ένα ολόκληρο σακί χρυσά νομίσματα.
Хитър Петър е герой от много български народни приказки.
Ο Πονηρός Πέταρ είναι ο ήρωας πολλών βουλγαρικών λαϊκών παραμυθιών.
Никой не вярвал, че гърне може да вари без огън.
Κανείς δεν πίστευε ότι μια χύτρα μπορεί να μαγειρεύει χωρίς φωτιά.
Накрая бедните станали богати, а алчният чорбаджия останал без пари.
Στο τέλος οι φτωχοί έγιναν πλούσιοι, και ο άπληστος πλούσιος έμεινε χωρίς λεφτά.
Ανεξάρτητη πρακτική
Γράψτε ένα σύντομο κείμενο για την «Αφήγηση ιστοριών» χρησιμοποιώντας δικά σας παραδείγματα. Διαβάστε το δυνατά και συγκρίνετε το με το μοντέλο.
- Χρησιμοποίησα λέξεις από αυτή την ενότητα.
- Εξέφρασα τις ιδέες μου με πλήρεις προτάσεις.
- Σύγκρισα την απάντησή μου με το μοντέλο και διόρθωσα ασαφή μέρη.
Имало едно време един беден селянин и тримата му синове.
Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας φτωχός χωρικός με τους τρεις γιους του.
Хитър Петър бил много хитър и никой не можел да го измами.
Ο Πονηρός Πέταρ ήταν πολύ πονηρός, και κανείς δεν μπορούσε να τον ξεγελάσει.
Богатият чорбаджия бил алчен и никога не давал нищо на бедните.
Ο πλούσιος ήταν άπληστος και ποτέ δεν έδινε τίποτα στους φτωχούς.