Μόρια: бе, де, ма, пък, май

Когато за първи път чух разговор между двама български тийнейджъри, реших, че се карат. „Къде си бе?“ — „Чакай де, идвам!“ — „Хайде де, ще изпуснем филма!“ Всъщност те бяха най-добри приятели. Думичките „бе“, „де“ и „ма“ нямат точен превод. Те показват емоция: нетърпение, изненада, близост. „Бе“ се използва между приятели, а „ма“ — главно към жени, но много хора го смятат за грубо. Ако кажете „бе“ на лекаря си или на съседката на осемдесет години, те едва ли ще се зарадват. „Пък“ е по-безопасна дума. С нея сравняваме: „Ти обичаш чай, аз пък пия само кафе.“ Може да покаже и изненада: „Кой пък е този?“ „Май“ значи „изглежда“: „Май ще закъснеем.“ А „нали“ е като малък въпрос в края: „Ще дойдеш, нали?“ Моят съвет е прост. Слушайте как говорят българските ви приятели и опитайте „май“, „пък“ и „нали“ — те не са груби. „Бе“ и „ма“ оставете за по-късно, когато вече сте на „ти“ с хората и знаете, че няма да ги обидите.

Την πρώτη φορά που άκουσα κουβέντα ανάμεσα σε δύο Βούλγαρους εφήβους, νόμισα ότι μάλωναν. «⁠Πού είσαι, ρε;⁠» — «⁠Περίμενε, έρχομαι!⁠» — «⁠Έλα, επιτέλους, θα χάσουμε την ταινία!⁠» Στην πραγματικότητα ήταν κολλητοί φίλοι. Οι μικρές λέξεις бе, де και ма δεν έχουν ακριβή μετάφραση. Δείχνουν συναίσθημα: ανυπομονησία, έκπληξη, οικειότητα. Το бе λέγεται ανάμεσα σε φίλους, και το ма κυρίως σε γυναίκες, αλλά πολλοί το θεωρούν αγενές. Αν πεις бе στον γιατρό σου ή στην ογδοντάχρονη γειτόνισσά σου, μάλλον δεν θα χαρούν. Το пък είναι πιο ασφαλής λέξη. Τη χρησιμοποιούμε για σύγκριση: «⁠Εσύ λατρεύεις το τσάι· εγώ πάλι πίνω μόνο καφέ.⁠» Μπορεί να δείξει και έκπληξη: «⁠Και ποιος είναι πάλι αυτός;⁠» Το май σημαίνει «⁠φαίνεται⁠»: «⁠Μάλλον θα αργήσουμε.⁠» Και το нали είναι σαν μια μικρή ερώτηση στο τέλος: «⁠Θα έρθεις, έτσι δεν είναι;⁠» Η συμβουλή μου είναι απλή. Άκου πώς μιλούν οι Βούλγαροι φίλοι σου και δοκίμασε τα май, пък και нали — δεν είναι αγενή. Φύλαξε τα бе και ма για αργότερα, όταν θα έχεις πια οικειότητα με τους ανθρώπους και θα ξέρεις ότι δεν θα τους προσβάλεις.