B1 · Ενότητα 7
Κουβέντα με φίλους
Θα κουβεντιάζεις χαλαρά με φίλους και θα ξέρεις πότε να περάσεις στον ενικό «ти»
.
Νέες λέξεις
Τι λέει
Χαλαρός χαιρετισμός ανάμεσα σε φίλους. Δεν είναι το ίδιο με το «Какво стана?»
(Τι έγινε;).
Πώς τα πας
Συχνά σημαίνει απλώς «Как си?» (Πώς είσαι;). Ευγενικά: «Какво правите?»
.
εδώ και αιώνες
Δεν θα το πιστέψεις!
Έλα ρε!
Με έκπληξη: «Стига, бе!»
(Έλα ρε!). Με ενοχλημένο τόνο σημαίνει «φτάνει!».
Να μιλάμε στον ενικό
Συνήθως το προτείνει ο μεγαλύτερος σε ηλικία ή ο προϊστάμενος.
Εννοείται!
Χαλαρό «ναι» σε πρόσκληση: «— Кафе? — Може!»
.
Σύμφωνοι!
έτσι δεν είναι
Στο τέλος μιας ερώτησης, για επιβεβαίωση: «Ще дойдеш, нали?»
(Θα έρθεις, έτσι δεν είναι;)
Στείλε μου μήνυμα!
Ευγενικά: «Пишете ми»
.
παίρνω τηλέφωνο
«Ще ти звънна»
= θα σε πάρω τηλέφωνο.
Τα λέμε!
λείπω
«Липсваш ми»
= μου λείπεις — όπως και στα ελληνικά, το πρόσωπο που σου λείπει είναι το υποκείμενο.
προφορικός
«Разговорна реч»
— πώς μιλάμε κάθε μέρα, όχι πώς γράφουμε.
εντάξει
Απάντηση σε πρόσκληση: «Става!»
= Εντάξει, έγινε!
τέλεια· σούπερ
γεια
Καθημερινό: χρησιμοποιείται και για αποχαιρετισμό και για χαιρετισμό.
βγαίνω
φίλος
Για γυναίκα: «приятелка»
. Το «Приятелят ми»
μπορεί να σημαίνει και «ο φίλος μου (το αγόρι μου)».
ελεύθερος
ρε
Μόνο ανάμεσα σε στενούς φίλους: «Ела бе!»
(έλα, ρε!). Σε άγνωστο, μεγαλύτερο ή στον προϊστάμενό σου ακούγεται αγενές.
Συνάντηση με φίλο
Νίκι, φίλος
Ей, здравей! Не сме се виждали от сто години! Какво става?
Ε, γεια! Έχουμε αιώνες να τα πούμε! Τι λέει;
Здравей! Все същото — много работа. А ти какво правиш?
Γεια! Τα ίδια — πολλή δουλειά. Εσύ πώς τα πας;
Νίκι, φίλος
Няма да повярваш — смених работата! Вече съм в нова фирма.
Δεν θα το πιστέψεις — άλλαξα δουλειά! Είμαι τώρα σε νέα εταιρεία.
Стига! Сериозно? Разказвай!
Έλα ρε! Σοβαρά; Πες μου τα όλα!
Νίκι, φίλος
Ще ти разкажа всичко, но сега бързам. Излизаме ли в петък вечер?
Θα σου τα πω όλα, αλλά τώρα βιάζομαι. Να βγούμε την Παρασκευή το βράδυ;
Може! Къде и в колко?
Εννοείται! Πού και τι ώρα;
Νίκι, φίλος
В седем пред НДК? После ще видим къде да отидем.
Στις επτά μπροστά στο Εθνικό Μέγαρο Πολιτισμού (НДК); Μετά βλέπουμε πού θα πάμε.
Договорено! Пиши ми, ако нещо се промени.
Σύμφωνοι! Στείλε μου μήνυμα αν αλλάξει κάτι.
Νίκι, φίλος
Става. Чуваме се! Чао!
Οκ. Τα λέμε! Γεια!
Чао, до петък!
Γεια, τα λέμε την Παρασκευή!
«Ти»
ή «вие»
;
В България хората минават на ти доста бързо. Колегите в един офис обикновено си говорят на ти още от първия ден, дори ако между тях има разлика във възрастта. Младите хора почти винаги си говорят на ти — в кафенето, във фитнеса, в университета. А между приятели и роднини вие звучи странно и студено. Но има ситуации, в които вие е задължително. Когато говорим с непознат по-възрастен човек, с лекар, с учител или със служител в институция, използваме вие. Ако кажете „ти“ на възрастна жена в автобуса, тя може да се обиди. Кой предлага да минем на ти? Обикновено по-възрастният или този, който е по-високо в йерархията. Той може да каже: „Да минем на ти?“ или просто „Може на ти.“ Тогава е учтиво да се съгласите. Интересно е, че в магазина и в кафенето продавачите често казват ти на млади клиенти. Това не е грубо — просто звучи по-приятелски. Ако не сте сигурни, започнете с вие. Никой няма да се обиди, че сте прекалено учтиви.
Στη Βουλγαρία οι άνθρωποι περνούν στο «ти»
αρκετά γρήγορα. Οι συνάδελφοι σε ένα γραφείο συνήθως μιλούν στον ενικό από την πρώτη μέρα, ακόμα κι αν έχουν διαφορά ηλικίας. Οι νέοι σχεδόν πάντα μιλούν μεταξύ τους στο «ти»
— στο καφέ, στο γυμναστήριο, στο πανεπιστήμιο. Και ανάμεσα σε φίλους και συγγενείς το «вие»
ακούγεται παράξενο και ψυχρό.
Υπάρχουν όμως περιστάσεις όπου το «вие»
είναι απαραίτητο. Όταν μιλάμε σε έναν ηλικιωμένο άγνωστο, σε γιατρό, σε δάσκαλο ή σε υπάλληλο δημόσιας υπηρεσίας, χρησιμοποιούμε το «вие»
. Αν πείτε «ти»
σε μια ηλικιωμένη κυρία στο λεωφορείο, μπορεί να προσβληθεί.
Ποιος προτείνει να περάσετε στο «ти»
; Συνήθως ο μεγαλύτερος ή όποιος είναι ψηλότερα στην ιεραρχία. Μπορεί να πει: «Να περάσουμε στο «ти»;» ή απλώς: «Ти»
— μια χαρά είναι. Τότε είναι ευγενικό να συμφωνήσετε.
Είναι ενδιαφέρον ότι στα μαγαζιά και στα καφέ το προσωπικό συχνά μιλά στο «ти»
στους νέους πελάτες. Δεν είναι αγένεια — απλώς ακούγεται πιο φιλικό. Αν δεν είστε σίγουροι, ξεκινήστε με το «вие»
. Κανείς δεν θα προσβληθεί επειδή ήσασταν υπερβολικά ευγενικοί.
Παραδείγματα
Здравей, бе, Иване! Не сме се виждали от сто години!
Ε, Ιβάν! Έχουμε αιώνες να τα πούμε!
Какво става? Какво правиш напоследък?
Τι λέει; Τι κάνεις τελευταία;
Липсваш ми! Кажи кога си свободен, да излезем някъде.
Μου λείπεις! Πες μου πότε είσαι ελεύθερος, να βγούμε κάπου.
Няма да повярваш — срещнах Мария в метрото!
Δεν θα το πιστέψεις — έπεσα πάνω στη Μαρία στο μετρό!
Стига, бе! Сериозно ли?
Έλα ρε! Σοβαρά;
Да минем на ти? Все пак сме колеги.
Να μιλάμε στον ενικό; Συνάδελφοι είμαστε, στο κάτω κάτω.
Излизаме в събота вечер — идваш ли?
Βγαίνουμε το Σάββατο το βράδυ — έρχεσαι;
Може! В колко часа и къде?
Εννοείται! Τι ώρα και πού;
Договорено — в седем пред НДК.
Σύμφωνοι — στις επτά μπροστά στο Εθνικό Μέγαρο Πολιτισμού (НДК).
Пиши ми, когато тръгнеш, нали?
Στείλε μου μήνυμα όταν ξεκινήσεις, εντάξει;
Ще ти звънна довечера. Чуваме се!
Θα σε πάρω τηλέφωνο απόψε. Τα λέμε!
С приятели говорим разговорно, а в офиса — по-официално.
Με φίλους μιλάμε χαλαρά, και στο γραφείο πιο επίσημα.