Χιούμορ και ειρωνεία

В петък следобед Виктор занесе плакатите за училищния клуб в малко студио за печат в София. С него беше Нина, която участваше за първи път в подготовката. Трябваха им двайсет цветни плаката за понеделник. Сътрудничката в студиото отвори файла, погледна екрана и натисна бутона. От принтера излезе един съвсем празен лист. Виктор го вдигна към светлината: «Прекрасно! Нашият проект с най-малко детайли досега». Нина се усмихна, но не беше сигурна дали не пропуска нещо от замисъла. «Не е нарочно — обясни той. — Исках да кажа, че машината не е отпечатала нищо». Положителната дума «прекрасно» тук означаваше обратното на буквалната похвала. Тонът му беше спокоен, а разминаването с празния лист създаваше шегата. За да я разбереш, не е достатъчно да знаеш речниковото значение на думата. Трябва да свържеш казаното с това, което се случва пред говорещия. Сътрудничката провери настройките и пусна още един лист. Пак нищо. «Принтерът си взе отпуск», каза тя. Нина вече разбираше: машината не беше отпътувала никъде. Служителката представяше повредата като човешко решение за почивка. Това позволяваше и на тримата да се посмеят на неприятната ситуация. Никой не обвиняваше другия, че е неспособен. Последва и конкретно предложение: да проверят файла на втория принтер, който засега беше зает. Докато чакаха, Виктор отвори плаката на телефона си. Оказа се, че в заглавието беше написал името на собствения си клуб грешно. «Голям редактор съм, няма що», промърмори той. Този път шегата беше насочена към него самия. Нина разпозна самоиронията и предложи да проверят заедно и останалите редове. Виктор прие; не му трябваше утешение, че правописът няма значение. Трябваше му втори чифт очи, преди да отпечатат двайсет еднакви грешки. В този момент Нина каза: «Ето защо не ти дават да пишеш сам». Тя го познаваше отдавна и очакваше той да се засмее. Виктор обаче сведе поглед. «Сега не ми е за шега», отговори. Срокът го притесняваше повече, отколкото показваше. Нина не започна да доказва, че той няма чувство за хумор. «Извинявай, не исках да те засегна. Нека проверим текста», каза тя. Близостта между тях не правеше всяка закачка подходяща във всеки момент. «Шегата настрана, кой принтер ще свърши работа?», попита Виктор след малко. С тази реплика той върна разговора към задачата. Сътрудничката потвърди, че вторият принтер е освободен. Първо отпечатаха пробен лист, прочетоха го и чак тогава поръчаха останалите. Цялата поръчка струваше осемнайсет евро; това беше предварително уговорената цена, не отстъпка заради повредата. Когато излязоха, Нина попита дали може да запази празния лист. «За архива на минимализма», добави тя. Този път Виктор сам се засмя и ѝ го подаде.

Το απόγευμα της Παρασκευής, ο Βίκτορ μετέφερε τις αφίσες της σχολικής λέσχης σε ένα μικρό στούντιο εκτύπωσης στη Σόφια. Μαζί του ήταν και η Νίνα που βοηθούσε για πρώτη φορά στις προετοιμασίες. Χρειάζονταν είκοσι έγχρωμες αφίσες για τη Δευτέρα. Ο βοηθός άνοιξε το αρχείο, κοίταξε την οθόνη και πάτησε το κουμπί. Ένα εντελώς κενό φύλλο βγήκε από τον εκτυπωτή. Ο Βίκτορ το κράτησε στο φως. «⁠Υπέροχο! Το πιο μινιμαλιστικό έργο μας⁠». Η Νίνα χαμογέλασε, αλλά δεν ήταν σίγουρη αν της έλειπε μέρος της ιδέας. «⁠Δεν είναι σκόπιμα⁠», εξήγησε. «⁠Εννοούσα ότι το μηχάνημα δεν έχει εκτυπώσει τίποτα⁠». Η θετική λέξη «⁠υπέροχο⁠» εδώ σήμαινε το αντίθετο του κυριολεκτικού επαίνου. Ο τόνος του ήταν ήρεμος και η αναντιστοιχία με το λευκό φύλλο δημιούργησε το αστείο. Για να το καταλάβετε, δεν αρκεί να γνωρίζετε τη σημασία της λέξης στο λεξικό. Πρέπει να συνδέσετε αυτό που λέγεται με αυτό που συμβαίνει μπροστά στον ομιλητή. Ο βοηθός έλεγξε τις ρυθμίσεις και δοκίμασε ένα άλλο φύλλο. Ακόμα τίποτα. «⁠Ο εκτυπωτής έκανε διακοπές⁠», είπε. Η Νίνα κατάλαβε τώρα: η μηχανή δεν είχε ταξιδέψει πουθενά. Ο υπάλληλος παρουσίαζε το σφάλμα ως ανθρώπινη απόφαση να κάνει ένα διάλειμμα. Αυτό επέτρεψε και στους τρεις να γελάσουν με την ανεπιθύμητη κατάσταση. Κανείς δεν κατηγορούσε κανέναν άλλον για ανίκανο. Ακολούθησε μια πρακτική πρόταση: μπορούσαν να ελέγξουν το αρχείο στον δεύτερο εκτυπωτή, ο οποίος ήταν απασχολημένος προς το παρόν. Ενώ περίμεναν, ο Βίκτορ άνοιξε την αφίσα στο τηλέφωνό του. Ανακάλυψε ότι είχε γράψει λάθος το όνομα του συλλόγου του στην επικεφαλίδα. «⁠Είμαι κάποιος συντάκτης⁠», μουρμούρισε. Αυτή τη φορά το αστείο είχε στόχο τον εαυτό του. Η Νίνα αναγνώρισε την αυτοειρωνεία και πρότεινε να ελέγξουμε μαζί τις άλλες γραμμές. Ο Βίκτορ συμφώνησε. δεν χρειαζόταν τη διαβεβαίωση ότι η ορθογραφία δεν είχε σημασία. Χρειαζόταν ένα δεύτερο ζευγάρι μάτια πριν τυπώσει είκοσι πανομοιότυπα λάθη. Σε εκείνο το σημείο η Νίνα είπε: «⁠Γι’ αυτό δεν σε αφήνουν να γράψεις μόνος σου⁠». Τον ήξερε πολύ καιρό και περίμενε να γελάσει. Αλλά ο Βίκτορ χαμήλωσε τα μάτια του. «⁠Δεν έχω διάθεση για αστεία αυτή τη στιγμή⁠», απάντησε. Η προθεσμία τον ανησυχούσε περισσότερο από όσο έδειξε. Η Νίνα δεν άρχισε να διαφωνεί ότι δεν είχε αίσθηση του χιούμορ. «⁠Συγγνώμη, δεν ήθελα να σε στεναχωρήσω. Ας ελέγξουμε το κείμενο⁠», είπε. Η εγγύτητά τους δεν έκανε κάθε πειρακτική παρατήρηση κατάλληλη σε κάθε στιγμή. «⁠Πέρα από το αστείο, ποιος εκτυπωτής θα κάνει τη δουλειά;⁠» ρώτησε ο Βίκτορ λίγο αργότερα. Με αυτή την παρατήρηση επανέφερε τη συζήτηση στην εργασία. Ο βοηθός επιβεβαίωσε ότι ο δεύτερος εκτυπωτής ήταν δωρεάν. Πρώτα τύπωσαν ένα φύλλο δοκιμής, το διάβασαν και μόνο μετά παρήγγειλαν το υπόλοιπο. Η όλη παραγγελία κόστιζε δεκαοκτώ ευρώ: αυτή ήταν η συμφωνημένη τιμή, όχι έκπτωση λόγω υπαιτιότητας. Καθώς έφευγαν, η Νίνα ρώτησε αν μπορούσε να κρατήσει το λευκό φύλλο. «⁠Για το αρχείο του μινιμαλισμού⁠», πρόσθεσε. Αυτή τη φορά ο Βίκτορ γέλασε ο ίδιος και της το έδωσε.