Πέγιο Γιαβόροφ

Две хубави очи. Душата на дете в две хубави очи; — музика — лъчи Не искат и не обещават те… Душата ми се моли, дете, душата ми се моли! Страсти и неволи ще хвърлят утре върху тях булото на срам и грях. Булото на срам и грях — не ще го хвърлят върху тях страсти и неволи. Душата ми се моли, дете, душата ми се моли… Не искат и не обещават те! — Две хубави очи. Музика, лъчи в две хубави очи. Душата на дете… Авторски коментар Представи си, че в книжарница в София двама души четат това стихотворение един след друг. Първият запазва еднаква малка пауза след всеки ред. Втората читателка следва изречението и оставя повторението да промени тона. Текстът е същият, но връзките между частите му се чуват различно. Точно тази разлика ще изследваме. Не търсим тайно послание, което някой трябва да ни съобщи. Търсим как думите правят възможни няколко обосновани прочита. Началото съпоставя очи, душа и дете. Не получаваме външен портрет с цвят, форма и възраст. Вниманието се премества от видимото към представа за чистота. Музиката и лъчите също не са части на лицето. Те свързват различни усещания и така разширяват образа. Ако преведем всичко в сухо твърдение, ще загубим важна част от внушението: възможността да усетим връзката, преди да я назовем. Местоимението в края на третия ред отлага назоваването на вършителя. Това е обратен словоред, но не и случайна украса. Първо чуваме отказа от искане и обещание; едва след това изказването се затваря. При четене на глас не е нужно да подчертаваш всяка дума. Избери кое е важно за твоя прочит: липсата на настояване, липсата на обещание или самото присъствие на очите. После провери дали следващите редове подкрепят избора ти. Средата на стихотворението съдържа твърдение и неговото отрицание. Бъдещето първо е представено като заплаха, а после заплахата е отхвърлена. Обратният ред на думите прави връзката видима: едни и същи части се връщат с променена посока. Нека не свеждаме това до отговора, че говорителят просто е сменил мнението си. Повторението може да се чуе и като опит да удържи желаната чистота въпреки страха. Това е хипотеза, а не документ за душевното състояние на автора. Повтарящата се молба също не стои неподвижно. Първият път тя звучи преди заплахата, а втория път — след нейното отхвърляне. Същите думи вече носят памет за прочетеното. Ето защо механичното повторение на една и съща мелодия може да заличи развитието. Опитай втория път да запазиш повече колебание или повече решимост. И в двата случая обясни коя връзка в текста те е насочила. Не е достатъчно само да кажеш, че така ти харесва. В края се връщат очите, музиката, лъчите и душата. Затварянето напомня началото, без да изтрива напрежението в средата. Затова огледалната композиция не означава непременно спокоен кръг. Можем да чуем постигната увереност, но можем да чуем и настойчив опит да убеди себе си. Добрият коментар разграничава тези възможности и посочва на какво се опира. На финала прочети началото още веднъж. Отбележи една промяна в своя глас и я обвържи с точен детайл, а не с обща дума като красиво. Последната дума на този разговор не е присъда. Попитай събеседника си каква промяна е чул и сравни неговото усещане със своето намерение.

Δύο όμορφα μάτια. Παιδική ψυχή σε δυο ομορφα ματια? – μουσική – ακτίνες Ούτε ζητάνε ούτε υπόσχονται… Η ψυχή μου προσεύχεται, παιδί, προσεύχεται η ψυχή μου! Πάθη και κακουχίες θα ρίξει επάνω τους αύριο το πέπλο της ντροπής και της αμαρτίας. Το πέπλο της ντροπής και της αμαρτίας - δεν θα πεταχτεί πάνω τους από πάθη και κακουχίες. Η ψυχή μου προσεύχεται, παιδί, η ψυχή μου προσεύχεται... Ούτε ζητούν ούτε υπόσχονται! - Δύο όμορφα μάτια. Μουσική, ακτίνες σε δύο όμορφα μάτια. Παιδική ψυχή... Σχόλιο του συγγραφέα Φανταστείτε ότι σε ένα βιβλιοπωλείο στη Σόφια, δύο άνθρωποι διαβάζουν αυτό το ποίημα ο ένας μετά τον άλλο. Το πρώτο διατηρεί την ίδια μικρή παύση μετά από κάθε γραμμή. Η δεύτερη αναγνώστρια, μια γυναίκα, ακολουθεί την πρόταση και αφήνει την επανάληψη να αλλάξει τον τόνο. Το κείμενο είναι το ίδιο, αλλά οι συνδέσεις μεταξύ των μερών του ακούγονται διαφορετικά. Αυτή ακριβώς τη διαφορά θα διερευνήσουμε. Δεν ψάχνουμε για ένα μυστικό μήνυμα που κάποιος πρέπει να μας επικοινωνήσει. Αναζητούμε πώς οι λέξεις καθιστούν δυνατές πολλές γειωμένες αναγνώσεις. Η αρχή αντιπαραθέτει μάτια, ψυχή και παιδί. Δεν έχουμε ένα εξωτερικό πορτρέτο χρώματος, σχήματος και ηλικίας. Η προσοχή μετατοπίζεται από το ορατό σε μια έννοια αγνότητας. Η μουσική και οι ακτίνες επίσης δεν είναι μέρη του προσώπου. Συνδέουν διαφορετικές αισθήσεις και επεκτείνουν έτσι την εικόνα. Αν μεταφράσουμε τα πάντα σε μια ξερή δήλωση, χάνουμε ένα σημαντικό μέρος της πρότασης: την ικανότητα να αισθανόμαστε τη σύνδεση πριν την ονομάσουμε. Η αντωνυμία στο τέλος της τρίτης γραμμής αναβάλλει την ονομασία του πράττοντα. Αυτή είναι μια ανεστραμμένη σειρά λέξεων, αλλά όχι ένας τυχαίος στολισμός. Πρώτα ακούμε ότι τα μάτια ούτε ζητούν ούτε υπόσχονται. μόνο τότε κλείνει η εκφώνηση. Όταν διαβάζετε δυνατά, δεν χρειάζεται να υπογραμμίζετε κάθε λέξη. Επιλέξτε αυτό που είναι σημαντικό για την ανάγνωση: τη μη παρεμβατικότητα, την έλλειψη υπόσχεσης ή την απλή παρουσία των ματιών. Στη συνέχεια, ελέγξτε εάν οι ακόλουθες γραμμές υποστηρίζουν την επιλογή σας. Το μέσο του ποιήματος περιέχει μια δήλωση και την άρνησή της. Το μέλλον παρουσιάζεται πρώτα ως απειλή και μετά η απειλή απορρίπτεται. Η αντίστροφη σειρά των λέξεων κάνει τη σύνδεση ορατή: τα ίδια μέρη επιστρέφουν με αντίστροφη κατεύθυνση. Ας μην το μειώσουμε στην απάντηση ότι ο ομιλητής απλώς άλλαξε γνώμη. Η επανάληψη μπορεί επίσης να ακουστεί ως μια προσπάθεια διατήρησης της επιθυμητής καθαρότητας παρά τον φόβο. Αυτή είναι μια υπόθεση, όχι ένα ντοκουμέντο της κατάστασης του μυαλού του συγγραφέα. Ούτε η επαναλαμβανόμενη προσευχή στέκεται ακίνητη. Την πρώτη φορά ακούγεται πριν από την απειλή, και τη δεύτερη φορά - μετά την απόρριψή της. Οι ίδιες λέξεις έχουν ήδη μνήμη για όσα διαβάστηκαν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η μηχανική επανάληψη της ίδιας μελωδίας μπορεί να εξαλείψει την ανάπτυξη. Προσπαθήστε τη δεύτερη φορά να διατηρήσετε περισσότερο δισταγμό ή περισσότερη αποφασιστικότητα. Και στις δύο περιπτώσεις, εξηγήστε ποιος σύνδεσμος στο κείμενο σας κατεύθυνε. Δεν αρκεί απλώς να λες ότι σου αρέσει έτσι. Στο τέλος επιστρέφουν τα μάτια, η μουσική, οι ακτίνες και η ψυχή. Το κλείσιμο θυμίζει την αρχή χωρίς να σβήνει την ένταση στη μέση. Επομένως, η σύνθεση καθρέφτη δεν σημαίνει απαραίτητα έναν ήρεμο κύκλο. Μπορούμε να ακούσουμε την πετυχημένη αυτοπεποίθηση, αλλά μπορούμε επίσης να ακούσουμε την επίμονη αυτοπεποίθηση. Ένας καλός σχολιασμός κάνει διάκριση μεταξύ αυτών των πιθανοτήτων και υποδεικνύει σε τι βασίζεται. Στο τέλος διαβάστε την αρχή άλλη μια φορά. Παρατηρήστε μια αλλαγή στη φωνή σας και συσχετίστε τη με μια συγκεκριμένη λεπτομέρεια, όχι με μια γενική λέξη όπως το όμορφο. Η τελευταία λέξη σε αυτή τη συζήτηση δεν είναι ετυμηγορία. Ρωτήστε τον σύντροφό σας ποια αλλαγή άκουσε και συγκρίνετε την εντύπωσή του με την πρόθεσή σας.