B1 · Unité 4
Horo, gaïda et rythmes irréguliers
Tu vas parler de musique folklorique — et entrer dans le horo.
Nouveaux mots
folklore
musique folklorique
cornemuse
кавалkaval
тъпанgrand tambour folklorique
rythme
irrégulier
En musique : des mesures impaires, « boiteuses », comme le 7/8. Terme de musicien : « неравноделни размери »
.
chanson
chanter
Passé : « пях » ; forme en -л : « пял », « пяла »
, « пели »
.
jouer
Un instrument : « свиря на гайда »
; un horo ou le football : « играя »
.
певецchanteur
Pour une femme : « певица »
.
costume traditionnel
fête folklorique
entrer dans le horo
Une fois, action achevée : « Хванах се на хорото »
— je suis entré dans le horo.
voix
À la fois « voix » (pour chanter) et « voix » (aux élections) : « Всеки глас е важен. »
ratchenitsa
horo
Attention : « хоро »
, c'est la danse ; « хора »
, ce sont les gens.
jouer
Sans préposition : « играя футбол »
, « играя табла »
.
музикаmuzikamusique
сватбаmariage
village
« На село »
= au village, à la campagne.
À la fête du village
Vera, une amie
Чуваш ли гайдата? Започва ръченица!
Tu entends la gaïda ? Une ratchenitsa commence !
Чувам, но ритъмът е много странен.
Je l'entends, mais le rythme est vraiment bizarre.
Vera, une amie
Не е странен, неравен е — 7/8. Брой „едно-две, едно-две, едно-две-три“.
Il n'est pas bizarre, il est irrégulier — à 7/8. Compte « un-deux, un-deux, un-deux-trois ».
Едно-две… За първи път чувам такъв ритъм!
Un-deux… C'est la première fois que j'entends un rythme pareil !
Vera, une amie
А сега започва хоро. Айде, хващай се на хорото! Гледай краката на съседа.
Maintenant, un horo commence. Allez, entre dans la danse ! Regarde les pieds de ton voisin.
Добре, но ако се объркам, не се смей!
D'accord, mais si je me trompe, ne rigole pas !
Vera, une amie
Никой няма да се смее, хорото е за всички. Браво, играеш страхотно!
Personne ne va rigoler — le horo, c'est pour tout le monde. Bravo, tu danses super bien !
Благодаря! А кой свири на кавала?
Merci ! Et qui joue du kaval ?
Vera, une amie
Чичо ми. Преди да навърши двадесет години, той вече беше свирил на сто сватби!
Mon oncle. Avant ses vingt ans, il avait déjà joué à cent mariages !
Невероятно! Искам и аз да се науча да свиря.
Incroyable ! Moi aussi, je veux apprendre à jouer.
Grammaire
À la forme négative, « не »
se place devant « бях »
: « Не бях чувал такъв ритъм »
— Je n'avais jamais entendu un tel rythme. Dans une question, « ли »
suit « бях »
: « Беше ли чувал за Копривщица? »
— Avais-tu entendu parler de Koprivchtitsa ?
Когато стигнахме на събора, хорото вече беше започнало.
Quand nous sommes arrivés à la fête, le horo avait déjà commencé.
Никол никога не беше чувала такъв ритъм, преди да дойде в България.
Nicole n'avait jamais entendu un tel rythme avant de venir en Bulgarie.
La musique des rythmes irréguliers
Ако чуете българска народна музика за първи път, може да ви се стори странна. Ритъмът често не е „едно-две“ или „едно-две-три“, а неравен: някои удари са по-къси, други — по-дълги. Ръченицата е в 7/8, пайдушкото хоро — в 5/8, а копаницата — дори в 11/16. Много българи играят тези хора от малки. Важни инструменти са гайдата, кавалът, гъдулката и тъпанът. Кавалът е дълга дървена флейта, на която от векове свирят овчарите. Гайдата има мех от кожа и свири без пауза. Родопската „каба гайда“ е по-голяма и звучи по-ниско. Българските гласове също са известни по света. През 1977 година песента „Излел е Дельо хайдутин“ в изпълнение на Валя Балканска беше изпратена в космоса с американска космическа сонда. По-късно много хора откриха и българските женски хорове — преди това малцина бяха чували за тях. Обикновено на всеки пет години в Копривщица се провежда голям народен събор. Хиляди певци и музиканти от цялата страна пеят, свирят и играят там в народни носии.
Si vous entendez de la musique folklorique bulgare pour la première fois, cela peut paraître étrange. Le rythme n'est souvent pas « un-deux » ou « un-deux-trois » mais inégal : certains battements sont plus courts, d'autres plus longs. La rachenitsa est en 7/8, le paydushko horo en 5/8 et la kopanitsa même en 11/16. De nombreux Bulgares dansent ces horos depuis leur enfance. Les instruments importants sont la gaida (cornemuse), le kaval, la gadulka et le tapan (tambour). Le kaval est une longue flûte en bois dont les bergers jouent depuis des siècles. La Gaida a un sac en cuir et joue sans pause. Le Rhodope 'kaba gaida' est plus grand et sonne plus grave. Les voix bulgares sont également célèbres dans le monde entier. En 1977, la chanson « Izlel e Delyo haydutin », interprétée par Valya Balkanska, a été envoyée dans l'espace à bord d'une sonde spatiale américaine. Plus tard, beaucoup de gens ont découvert les chœurs de femmes bulgares – avant cela, peu en avaient entendu parler. Habituellement, tous les cinq ans, un grand festival folklorique a lieu à Koprivchtitsa. Des milliers de chanteurs et musiciens de tout le pays y chantent, jouent et dansent en costumes folkloriques.
Exemples
Българският фолклор е известен с неравните си ритми.
Le folklore bulgare est connu pour ses rythmes irréguliers.
Ръченицата е в 7/8 — брои се „едно-две, едно-две, едно-две-три“.
La ratchenitsa est à 7/8 — on compte « un-deux, un-deux, un-deux-trois ».
Дядо ми свиреше на кавал, а баба ми пееше народни песни.
Mon grand-père jouait du kaval, et ma grand-mère chantait des chansons populaires.
На сватбата свиреха гайда и тъпан, а хорото не спря до сутринта.
Au mariage, une gaïda et un tapan ont joué, et le horo ne s'est pas arrêté avant le matin.
Хващай се на хорото — стъпките са лесни!
Entre dans le horo — les pas sont faciles !
Певицата пее с нисък и силен глас.
La chanteuse chante d'une voix grave et puissante.
Песента „Излел е Дельо хайдутин“ е изпратена в космоса през 1977 година.
La chanson « Izlel e Delyo haydutin » a été envoyée dans l'espace en 1977.
Много села пазят старите си носии и песни.
Beaucoup de villages conservent leurs anciens costumes et leurs chansons.
Свириш ли на някакъв инструмент?
Tu joues d'un instrument ?
Хорото е стара традиция, но и днес младите го играят на сватби и празници.
Le horo est une vieille tradition, mais aujourd'hui encore, les jeunes le dansent aux mariages et aux fêtes.