B1 · Unità 3
L'ambiente
Saprai parlare di natura, inquinamento e riciclo.
Parole nuove
ambiente
Con l'articolo: «околната среда»
.
natura
aria
inquinamento
inquinato
Da «замърся»
(inquinare).
cambiamento climatico
Il bulgaro usa il plurale: «климатичните промени»
.
rifiuto
Di solito al plurale: «отпадъци»
. Nel parlato: «боклук»
.
plastica
Aggettivo: «пластмасов»
(plastica).
рециклирамriciclare
Questo verbo può descrivere un'azione in corso o ripetuta e un'azione completata; il contesto ne determina l'aspetto.
proteggere
Perfettivo: «опазя»
.
bosco
Attenzione: «гора»
è un bosco, non una montagna («планина»
).
засадяpiantare
пожарpozharincendio
siccità
Significa siccità: un lungo periodo senza pioggia.
protetto
«Защитена територия»
= area protetta (parco, riserva).
боклукspazzatura
Pulizia al parco
Vera, una vicina
Здравей! В събота правим почистване в парка. Ще дойдеш ли?
Ciao! Sabato puliamo il parco. Vieni?
С удоволствие! В колко часа?
Con piacere! A che ora?
Vera, una vicina
В девет пред входа на парка. Общината ще осигури чували и ръкавици.
Alle nove all'ingresso del parco. Il comune fornirà sacchi e guanti.
Чудесно. Да взема ли нещо от вкъщи?
Perfetto. Devo portare qualcosa da casa?
Vera, una vicina
Вземи си вода и удобни обувки. Ще събираме отпадъци и по брега на реката.
Porta acqua e scarpe comode. Raccoglieremo i rifiuti anche lungo la riva del fiume.
Ще разделяме ли отпадъците за рециклиране?
Faremo la differenziata per il riciclo?
Vera, una vicina
Да, пластмасата и стъклото отделно. Миналата година събрахме над сто чувала!
Sì, plastica e vetro separati. L'anno scorso abbiamo raccolto più di cento sacchi!
Впечатляващо! Тогава ще доведа и приятеля си.
Impressionante! Allora porto anche il mio amico.
Vera, una vicina
Супер! Колкото повече хора, толкова по-бързо.
Fantastico! Più siamo, più facciamo in fretta.
Grammatica
I participi in -н/-т indicano il risultato di un'azione subita da qualcosa, come i participi passati italiani «inquinato, piantato, coperto»: «замърся → замърсен»
, «засадя → засаден»
, «покрия → покрит»
. Si accordano come aggettivi: «замърсена река»
, «засадени дървета»
. Spesso con «съм»
: «Плажът беше покрит с бутилки.»
Плажът беше покрит с пластмасови бутилки след бурята.
Dopo la tempesta la spiaggia era coperta di bottiglie di plastica.
Реката вече не е замърсена и рибите се върнаха.
Il fiume non è più inquinato e i pesci sono tornati.
Una nuova foresta dove bruciava quella vecchia (testo pratico di fantasia)
Над триста доброволци засадиха в събота пет хиляди млади дървета в планината над едно село в Родопите. Сред доброволците имаше ученици, студенти, пенсионери и цели семейства с деца. За много от тях това беше първа подобна акция. Преди две години голям пожар унищожи гората в района. Тогава изгоряха над сто хектара борова гора, а огънят беше спрян едва след три дни. Според лесовъдите дърветата са избрани внимателно: засадени са видове, които понасят по-добре сушата и високите температури. Младите дървета ще бъдат поливани редовно през първите две години, докато пуснат силни корени. „Климатичните промени правят летата все по-горещи и сухи. Затова е важно да опазваме вече съществуващите гори и да засаждаме нови“, казаха организаторите. Доброволците също почистиха брега на реката под селото. Събрани бяха около 80 чувала с отпадъци — предимно пластмасови бутилки и опаковки. Пластмасата ще бъде предадена за рециклиране. Следващата акция е през октомври, а всички желаещи могат да се запишат на сайта на общината.
Sabato più di trecento volontari hanno piantato cinquemila giovani alberi sul pendio sopra un paese dei Rodopi. Tra i volontari c'erano alunni, studenti, pensionati e intere famiglie con bambini. Per molti di loro era la prima iniziativa di questo tipo. Due anni fa un grande incendio ha distrutto il bosco della zona. Allora bruciarono più di cento ettari di pineta, e il fuoco fu fermato solo dopo tre giorni. Secondo le guardie forestali, gli alberi sono stati scelti con cura: sono state piantate specie che resistono meglio alla siccità e alle alte temperature. I giovani alberi saranno annaffiati regolarmente per i primi due anni, finché non metteranno radici forti. «Il cambiamento climatico rende le estati sempre più calde e secche. Per questo è importante proteggere i boschi che abbiamo già e piantarne di nuovi», hanno detto gli organizzatori. I volontari hanno anche pulito la riva del fiume sotto il paese. Sono stati raccolti circa 80 sacchi di rifiuti, soprattutto bottiglie e imballaggi di plastica. La plastica sarà consegnata per il riciclo. La prossima iniziativa è a ottobre, e chi vuole partecipare può iscriversi sul sito del comune.
Esempi
Въздухът в София през зимата често е много замърсен.
D'inverno l'aria a Sofia è spesso molto inquinata.
Вкъщи разделяме отпадъците: пластмаса, хартия и стъкло.
A casa facciamo la differenziata: plastica, carta e vetro.
Старите батерии не се хвърлят в обикновения контейнер.
Le pile vecchie non vanno nel cassonetto normale.
Миналото лято пожар унищожи голяма част от гората над селото.
L'estate scorsa un incendio ha distrutto gran parte del bosco sopra il paese.
На мястото на изгорелите дървета доброволци засадиха нови.
Dove c'erano gli alberi bruciati, i volontari ne hanno piantati di nuovi.
Това е защитена територия и паленето на огън е забранено.
Questa è un'area protetta ed è vietato accendere fuochi.
Климатичните промени водят до повече суши и наводнения.
Il cambiamento climatico porta più siccità e alluvioni.
Ако всеки рециклира, по улиците ще има по-малко боклук.
Se tutti riciclano, ci saranno meno rifiuti per le strade.
Как можем да опазим природата за децата си?
Come possiamo proteggere la natura per i nostri figli?
Замърсяването на околната среда засяга здравето на всички.
L'inquinamento ambientale incide sulla salute di tutti.