B1 · Unità 10
Il clima sta cambiando
Parlerai del clima e degli effetti del riscaldamento e riconoscerai forme come «растящ»
(in crescita), «топящ се»
(in fusione).
Parole nuove
riscaldamento globale
gas serra
Singolare: «парников газ»
.
anidride carbonica
emissione
«Емисия новини»
significa anche telegiornale.
ghiacciaio
estremo
conseguenza
incendio boschivo
aumentare
atmosfera
scenario
impatto
livello
«Нивото на морето»
= livello del mare.
sciogliersi
clima
cambiamento climatico
Il bulgaro usa il plurale: «климатичните промени»
.
alluvione
siccità
Significa siccità: un lungo periodo senza pioggia.
Un'altra ondata di caldo
Iva, una collega
Пак четиридесет градуса! Не помня такова лято.
Di nuovo quaranta gradi! Non ricordo un'estate così.
И аз. Жегите стават все по-дълги.
Nemmeno io. Le ondate di caldo sono sempre più lunghe.
Iva, una collega
Баба ми казва, че едно време летата били по-хладни.
Mia nonna dice che una volta le estati erano più fresche.
Има право. Средната температура наистина се повишава.
Ha ragione. La temperatura media sta davvero aumentando.
Iva, una collega
А ти вярваш ли, че това е заради хората?
E tu credi che sia colpa delle persone?
Повечето учени са съгласни, че парниковите газове са главната причина.
La maggior parte degli scienziati concorda che la causa principale sono i gas serra.
Iva, una collega
А какво можем да направим ние?
E noi cosa possiamo fare?
Малки неща: по-малко кола, по-малко ток, повече дървета.
Piccole cose: meno macchina, meno elettricità, più alberi.
Iva, una collega
Добре казано. За начало днес се прибираме пеша!
Ben detto. Per cominciare, oggi torniamo a casa a piedi!
Grammatica
Le forme in -щ descrivono qualcosa che sta accadendo in questo momento, usate come aggettivi: «раста → растящ»
(in crescita), «топя се → топящ се»
(scioglimento). Sono comuni nelle notizie e nella scienza: «растящите температури»
, «топящите се ледници»
.
Топящите се ледници повишават нивото на морето.
I ghiacciai che si sciolgono fanno salire il livello del mare.
Растящите температури правят екстремното време по-често.
Le temperature in aumento rendono più frequenti i fenomeni estremi.
Cosa sta succedendo al clima?
През последните десетилетия климатът на Земята се променя бързо. Според учените средната температура на планетата се е повишила с повече от един градус от края на деветнадесети век. Това звучи малко, но последиците са сериозни. Главната причина са парниковите газове и преди всичко въглеродният диоксид. Те се отделят, когато горим въглища, нефт и газ — в електроцентралите, в колите, в заводите. Газовете остават в атмосферата и задържат част от топлината. В България промяната се усеща все по-ясно. Летата стават по-горещи, жегите — по-дълги, а в някои райони има суша. Зимите са по-меки и в планините пада по-малко сняг. В същото време силните дъждове по-често причиняват наводнения. Няма един сценарий за бъдещето. Ако емисиите намалеят бързо, затоплянето може да се ограничи. Ако ли не, учените очакват още по-екстремно време. През 2015 г. в Париж повечето държави в света се договориха да ограничат затоплянето под два градуса. Изпълнението на този план зависи от всички нас.
Negli ultimi decenni il clima della Terra è cambiato rapidamente. Secondo gli scienziati, la temperatura media del pianeta è aumentata di oltre un grado dalla fine del XIX secolo. Sembra una cosa piccola, ma le conseguenze sono gravi. La causa principale sono i gas serra, soprattutto l’anidride carbonica. Vengono rilasciati quando bruciamo carbone, petrolio e gas: nelle centrali elettriche, nelle automobili e nelle fabbriche. I gas rimangono nell'atmosfera e trattengono una certa quantità di calore. In Bulgaria il cambiamento si avverte sempre più chiaramente. Le estati stanno diventando più calde, le ondate di caldo più lunghe e alcune regioni sono colpite dalla siccità. Gli inverni sono più miti e in montagna cade meno neve. Allo stesso tempo, le forti piogge provocano più spesso inondazioni. Non esiste uno scenario per il futuro. Se le emissioni diminuissero rapidamente, il riscaldamento potrebbe essere limitato. In caso contrario, gli scienziati si aspettano condizioni meteorologiche ancora più estreme. Nel 2015 a Parigi la maggior parte dei paesi del mondo ha concordato di mantenere il riscaldamento al di sotto dei due gradi. Realizzare quel piano dipende da tutti noi.
Esempi
Глобалното затопляне е един от най-големите проблеми на нашия век.
Il riscaldamento globale è uno dei problemi più grandi del nostro secolo.
Парниковите газове задържат част от топлината в атмосферата.
I gas serra trattengono una certa quantità di calore nell’atmosfera.
Емисиите на въглероден диоксид трябва да намалеят.
Le emissioni di anidride carbonica devono diminuire.
Средната температура в България се повишава.
La temperatura media in Bulgaria sta aumentando.
Летата стават все по-горещи, а жегите — все по-дълги.
Le estati sono sempre più calde e le ondate di caldo più lunghe.
Миналото лято горски пожари унищожиха хиляди декара гора.
L'estate scorsa gli incendi hanno distrutto centinaia di ettari di bosco.
Ако нивото на морето се повиши, някои плажове ще изчезнат.
Se il livello del mare sale, alcune spiagge spariranno.
Сценариите на учените не са много оптимистични.
Gli scenari degli scienziati non sono molto ottimistici.
Сушата е една от последиците на затоплянето.
La siccità è una delle conseguenze del riscaldamento.
Въздействието на климата върху земеделието е огромно.
L'impatto del clima sull'agricoltura è enorme.