Antichi testi bulgari: lettura con traduzione

Осъвременен превод на краткия откъс: „Защото словото му беше властно.“ Това е част от изречение, а не целият стих. Старобългарският запис е посочен в източника. Той е кирилска транскрипция на глаголически паметник. Следователно видимите букви в изданието и буквите в ръкописа не бива да се смесват. Преводът е съвременен; той не се представя като възстановен средновековен изговор. Първо разпознай „бѣ“ като стара глаголна форма. После забележи, че съчетанието със значение на власт не е предадено буквално. Преводът използва прилагателно. Така става видима разликата между разчитане, тълкуване и избор на естествен съвременен израз. И в съвременния текст словото е подлог, а не лицето, за което се говори. Местоименната форма от оригинала е предадена с „му“. За да обясниш защо, разгледай връзката ѝ със съществителното, а не търси механична замяна на букви. Ако запазиш всяка стара дума, но промениш само знаците, няма непременно да получиш съвременен превод. Накрая сравни две възможности: „словото му беше властно“ и „говореше с власт“. Второто е по-свободно преразказване: сменя подлога и пренасочва вниманието към говорещия. То може да помогне при обяснение, но не е същото редакторско решение. Отбележиш ли разликата, вече не смесваш превод, осъвременяване и коментар.

Traduzione bulgara moderna del breve estratto: «⁠Poiché la sua parola aveva autorità.⁠» Questo fa parte di una frase, non dell'intero versetto. La formulazione in antico bulgaro è riportata nella fonte. Si tratta di una trascrizione cirillica di un manoscritto glagolitico. Le lettere visibili nell'edizione devono quindi essere distinte da quelle del manoscritto. La traduzione è moderna; non pretende di ricostruire la pronuncia medievale. Per prima cosa identifica «⁠Бѣ⁠» come un'antica forma verbale. Si noti poi che la frase che esprime autorità non è stata tradotta letteralmente. La traduzione utilizza un aggettivo. Ciò rivela la differenza tra decifrare, interpretare e scegliere un'espressione naturale e moderna. Anche nel testo bulgaro moderno, il soggetto grammaticale è la parola, piuttosto che la persona di cui si parla. La forma pronominale originale è resa come «⁠му⁠». Per spiegare perché, consideriamo la sua relazione con il sostantivo piuttosto che cercare una sostituzione meccanica delle lettere. Mantenere ogni vecchia parola cambiando solo i segni non produrrà necessariamente una traduzione moderna. Infine, confronta «⁠словото му беше властно⁠» e «⁠говореше с власт⁠». La seconda è una parafrasi più libera: cambia argomento e sposta l'attenzione verso chi parla. Può aiutare a spiegare il significato, ma rappresenta una decisione editoriale diversa. Una volta notata questa distinzione, è possibile separare traduzione, modernizzazione e commento.