I już to widzę, ale się tego nie spodziewałem. Otwierasz drzwi i odkrywasz przyjaciela: „Я, ти си бил тук!”. Nie powtarzasz czyichś słów; wyrażasz zmianę w swojej własnej wiedzy. To jest użycie admiracyjne.
Formy często przypominają renarrację: „бил съм / бил си / бил”
, „били сме / били сте / били”
. W tabeli brakuje powszechnego wzorca trzeciej osoby „е/са”. Nie identyfikuj jednak funkcji wyłącznie na podstawie brakującego środka pomocniczego: formy doskonałe mogą również wyrażać zaskoczenie.
Płeć i liczba są zgodne: „Ти си била тук!”
, „Те били тук!”
. Dla zakończonej akcji: „Я, те вече пристигнали!”
. „Бил”
nie musi oznaczać zakończenia stanu: „Колко била близо гарата!”
może być odkryciem teraźniejszości.
Decyduje kontekst i intonacja. „Казаха ми, че тя била тук”
wskazuje na inne źródło. „Я, тя била тук!”
wskazuje na odkrycie. Zaskoczenie niekoniecznie jest podziwem: może wyrażać rozczarowanie, autoironię lub po prostu nieoczekiwany fakt.
| лице | обичаен модел за изненада |
|---|---|
| аз | Аз съм бил / била тук! |
| ти | Ти си бил / била тук! |
| той / тя / то | Той бил / тя била / то било тук! |
| ние | Ние сме били тук! |
| вие | Вие сте били тук! |
| те | Те били тук! |
Przykłady
Я, ти си бил тук през цялото време!
Och, byłeś tu przez cały czas!
Колко била близо гарата!
Stacja jest tak blisko — nie miałem pojęcia!
А аз съм била с грешен билет през цялото време!
I przez cały ten czas miałam zły bilet!
Ти си знаел отговора през цялото време!
Znałeś odpowiedź przez cały czas!
Я, те вече пристигнали!
O, już przyjechali!
Ама че съм забравил ключа!
O nie, zapomniałem klucza!
Szybki quiz
Otwierasz drzwi i niespodziewanie widzisz znajomego. Który wiersz wyraża odkrycie?
Я, ти си бил тук!
„Я”i sytuacja sprawiają, że forma jest wyrazem nagłego odkrycia.
Я, ти си ___ тук през цялото време, Мария!
била
Gdy„ти”odnosi się do kobiety, imiesłów jest żeński:
„била”.
Które zdanie najwyraźniej wymienia inne źródło, a nie osobiste odkrycie?
Казаха ми, че тя била тук.
„Казаха ми”wyraźnie identyfikuje zgłaszane informacje; pozostałe linie przedstawiają odkrycie.
Użycie admiracyjne zawsze wyraża podziw i pochwałę.
Fałsz
Kluczem jest nieoczekiwane odkrycie; może być również niepożądane.Właśnie zobaczyłeś na mapie, że stacja jest blisko. Co oznacza „Колко била близо гарата!”
?
Сега откриваш неочаквано колко е близо.
Tutaj„била”przekazuje nowo zdobytą wiedzę o teraźniejszości, a nie o stanie, który się zakończył.