Nauka bułgarskiego

B1 · Dział 6

Wyrażenia na co dzień

Zrozumiesz i użyjesz najczęstszych potocznych idiomów.

Rozpocznij lekcję

Nowe słowa

няма лесно

nie ma lekko

Mówi się z westchnieniem albo z humorem: jest trudno, ale damy radę.

ни лук ял, ни лук мирисал

niewiniątko

Dosłownie: „⁠ani cebuli nie jadł, ani jej nie wąchał⁠”. Zwykle z „⁠правя се, че…⁠” (udaję, że…).

продавам краставици на краставичар

uczyć fachowca jego fachu

Dosłownie: sprzedawać ogórki sprzedawcy ogórków.

правя от мухата слон

robić z igły widły

не ми е до…

nie w głowie mi…

„⁠Не ми е до смях⁠” — nie jest mi do śmiechu, mam inne zmartwienia.

дума да няма

no pewnie!

Stanowcze „⁠tak⁠”. Uwaga: „⁠И дума да не става⁠” to stanowcze „⁠nie⁠”!

и дума да не става

nie ma mowy!

нямам представа

nie mam pojęcia

като гръм от ясно небе

jak grom z jasnego nieba

хващам се за главата

łapać się za głowę

вдигам ръце (от)

poddawać się

Uwaga: Bułgarzy ręce „⁠podnoszą⁠”, a nie „⁠opuszczają⁠” (jak w polskim „⁠ręce mi opadają⁠”). Przeszły: „⁠вдигнах ръце⁠”.

лека-полека

powoli

все ми е едно

wszystko mi jedno

Może brzmieć obojętnie — uważaj na ton.

правя се на ударен

udawać głupiego

Udajesz, że nie rozumiesz, żeby nikt nie mógł cię obwiniać.

говоря на вятъра

mówić do ściany

Ciężki dzień w biurze

Georgi, kolega z pracy

Леле, какъв ден! Шефът ме вика три пъти в кабинета си.

Ech, co za dzień! Szef trzy razy wzywał mnie do gabinetu.

Няма лесно. Какво искаше?

Nie ma lekko. Czego chciał?

Georgi, kolega z pracy

Проектът закъснява, а той мисли, че аз съм виновен.

Projekt ma opóźnienie, a on myśli, że to moja wina.

Georgi, kolega z pracy

А Петър, който трябваше да напише доклада, се прави, че ни лук ял, ни лук мирисал.

A Petyr, który miał napisać raport, robi niewinną minę, jakby nie miał z tym nic wspólnego.

Типично. Говори ли с шефа за това?

Typowe. Rozmawiałeś o tym z szefem?

Georgi, kolega z pracy

Опитах, но все едно говоря на вятъра. Вече вдигам ръце.

Próbowałem, ale to jak rzucać grochem o ścianę. Już mi ręce opadają.

Хайде, не вдигай ръце! Утре ще говорим с него заедно.

Daj spokój, nie poddawaj się! Jutro porozmawiamy z nim razem.

Georgi, kolega z pracy

Мерси. Сега наистина не ми е до работа. Да пием по едно кафе?

Dzięki. Teraz naprawdę nie w głowie mi praca. Idziemy na kawę?

Дума да няма! Аз черпя.

No pewnie! Ja stawiam.

Georgi, kolega z pracy

Ти си злато!

Jesteś złoty!

Zeszyt z idiomami

Казвам се Оксана и съм от Киев. Когато започнах работа в софийски офис, мислех, че говоря добре български. Граматиката знаех, думите — също. Но колегите ми говореха с изрази, които не бях чувала. Първия ден шефът каза „Няма лесно!“ и въздъхна. Аз се чудех какво точно не е лесно. После колегата ми Георги счупи една чаша в кухнята и се направи, че ни лук ял, ни лук мирисал. Всички се смяха, а аз не разбрах защо. Реших да си водя тетрадка. Всеки ден записвах по един нов израз. Когато някой се ядосваше за малка грешка, другите му казваха: „Не прави от мухата слон!“ Когато попитах дали мога да работя от вкъщи всеки ден, шефът отговори: „И дума да не става!“ Това поне разбрах веднага. Лека-полека тетрадката се напълни. Днес вече сама казвам „Нямам представа“ вместо „Не знам“ и колегите се усмихват. Миналата седмица Георги реши да ми обясни как се прави баница. Аз я правя от десет години! Отговорих му: „Продаваш краставици на краставичар.“ Той се засмя и каза: „Дума да няма — вече си истинска българка!“

Mam na imię Oksana i jestem z Kijowa. Kiedy zaczęłam pracę w sofijskim biurze, myślałam, że dobrze mówię po bułgarsku. Gramatykę znałam, słowa — też. Ale koledzy mówili wyrażeniami, których nigdy nie słyszałam. Pierwszego dnia szef powiedział „⁠Nie ma lekko!⁠” i westchnął. Zastanawiałam się, co dokładnie nie jest lekkie. Potem mój kolega Georgi stłukł szklankę w kuchni i zrobił niewinną minę. Wszyscy się śmiali, a ja nie rozumiałam dlaczego. Postanowiłam prowadzić zeszyt. Codziennie zapisywałam jedno nowe wyrażenie. Kiedy ktoś złościł się z powodu drobnego błędu, inni mówili mu: „⁠Nie rób z igły wideł!⁠” Kiedy zapytałam, czy mogę codziennie pracować z domu, szef odpowiedział: „⁠Nie ma mowy!⁠” To przynajmniej zrozumiałam od razu. Powoli zeszyt się zapełnił. Dziś już sama mówię „⁠Nie mam pojęcia⁠” zamiast „⁠Nie wiem⁠” i koledzy się uśmiechają. W zeszłym tygodniu Georgi postanowił wyjaśnić mi, jak się robi banicę. A ja robię ją od dziesięciu lat! Odpowiedziałam mu: „⁠Uczył Marcin Marcina.⁠” Roześmiał się i powiedział: „⁠Bez dwóch zdań — jesteś już prawdziwą Bułgarką!⁠”

Przykłady

Няма лесно — и тази събота съм на работа.

Nie ma lekko — w tę sobotę też jestem w pracy.

Той счупи чашата, а сега се прави, че ни лук ял, ни лук мирисал.

Stłukł szklankę, a teraz robi niewinną minę.

Да учиш баба ми как се прави баница? Все едно да продаваш краставици на краставичар!

Uczyć moją babcię, jak się robi banicę? To jak uczyć ojca dzieci robić!

Не прави от мухата слон, закъснях само с пет минути.

Nie rób z igły wideł, spóźniłem się tylko pięć minut.

Извинявай, но сега не ми е до разходки.

Przepraszam, ale teraz nie w głowie mi spacery.

— Ще дойдеш ли на рождения ми ден? — Дума да няма!

— Przyjdziesz na moje urodziny? — No pewnie!

Да ти дам колата си? И дума да не става!

Mam ci pożyczyć samochód? Nie ma mowy!

Нямам представа къде са ми ключовете.

Nie mam pojęcia, gdzie są moje klucze.

Новината за сватбата им дойде като гръм от ясно небе.

Wiadomość o ich ślubie spadła jak grom z jasnego nieba.

Хванах се за главата, когато видях сметката.

Złapałem się za głowę, kiedy zobaczyłem rachunek.

Вдигнах ръце от него — никога не слуша.

Machnąłem na niego ręką — on nigdy nie słucha.

Лека-полека свикнах с живота в София.

Powoli przyzwyczaiłem się do życia w Sofii.

Ciekawostka kulturowa

Właśnie tak!

Kiedy w pełni się zgadzasz, powiedz „⁠Точно така!⁠” (właśnie tak!) albo „⁠Така е⁠” (to prawda).

Rozpocznij lekcję