Nauka bułgarskiego

B1 · Dział 7

Sytuacje oficjalne

Będziesz grzecznie rozmawiać w urzędach i prosić za pomocą „⁠Бих искал да…⁠”.

Rozpocznij lekcję

Nowe słowa

институция

instytucja

Zmieniły się zasady — skontaktuj się z instytucją.

служителслужител

urzędnik

O kobiecie: „⁠служителка⁠”.

формуляр

formularz

отдел

wydział

Извинете за безпокойството.

Przepraszam, że przeszkadzam.

Grzeczny początek, kiedy komuś przerywasz albo o coś prosisz nieznajomego.

Бих ви помолил да…

Prosiłbym Panią, żeby…

Bardzo grzeczna prośba. Kobieta mówi „⁠помолила⁠”.

Бих ли могъл да…?

Czy mógłbym…?

Bardzo grzecznie pytasz o pozwolenie. Kobieta mówi: „⁠Бих ли могла да…?⁠”.

Ще ви бъда благодарен.

Będę wdzięczny.

Często następuje „⁠ако⁠” (jeśli): „⁠Ще ви бъда благодарен, ако…⁠”. Kobieta mówi „⁠благодарна⁠”.

за съжаление

niestety

Przeciwieństwo „⁠за щастие⁠” (na szczęście).

изчакайте

proszę zaczekać

Do przyjaciela: „⁠изчакай⁠”.

на вие

per Pan/Pani

„⁠Говоря на вие⁠” — zwracam się grzecznościowo (jak nasze „⁠Pan/Pani⁠”): do nieznajomych i w urzędach. Przeciwieństwo: „⁠на ти⁠”.

нужен

potrzebny

„⁠Какви документи са нужни?⁠” = Jakie dokumenty muszę przynieść?

любезен

uprzejmy

„⁠Много сте любезен/любезна!⁠” — miły komplement dla urzędnika.

учтив

grzeczny

официален

oficjalny

Przeciwieństwo: „⁠неофициален⁠” (nieoficjalny) albo „⁠разговорен⁠” (potoczny).

регистър

rejestr

Oficjalny, neutralny albo potoczny sposób mówienia.

бих искал

chciałbym

Mężczyzna mówi „⁠бих искал⁠”, kobieta „⁠бих искала⁠”. Grzeczniejsze niż „⁠искам⁠”.

Бихте ли могли…?

Czy mógłby Pan / mogłaby Pani…?

Grzeczniejsze niż „⁠Може ли…⁠”. Dalej: „⁠да⁠” + czasownik.

груб

niegrzeczny

гише

okienko

заявление

wniosek

документдокумент

dokument

„⁠Документ за самоличност⁠” = dowód osobisty albo paszport.

удостоверение

zaświadczenie

W okienku w urzędzie gminy

Urzędniczka w okienku

Добър ден. Заповядайте, с какво мога да ви помогна?

Dzień dobry. Proszę, w czym mogę pomóc?

Добър ден. Бихте ли ми казали къде се подава заявление за адресна регистрация?

Dzień dobry. Czy mogłaby Pani powiedzieć, gdzie składa się wniosek o meldunek?

Urzędniczka w okienku

Тук, на това гише. Носите ли личната си карта и договора за наем?

Tutaj, w tym okienku. Ma Pan przy sobie dowód osobisty i umowę najmu?

Да, заповядайте. Може ли да попълня формуляра на английски?

Tak, proszę bardzo. Czy mogę wypełnić formularz po angielsku?

Urzędniczka w okienku

За съжаление, не — формулярът трябва да е на български. Но ще ви помогна.

Niestety nie — formularz musi być po bułgarsku. Ale pomogę Panu.

Много сте любезна, благодаря!

Jest Pani bardzo uprzejma, dziękuję!

Urzędniczka w okienku

Няма защо. Напишете името и адреса си тук и се подпишете долу.

Nie ma za co. Proszę tu wpisać imię, nazwisko i adres i podpisać się na dole.

Готово. Кога мога да взема удостоверението?

Gotowe. Kiedy mogę odebrać zaświadczenie?

Urzędniczka w okienku

Утре следобед. Можем да ви го изпратим и по имейл, ако желаете.

Jutro po południu. Jeśli Pan sobie życzy, możemy je też wysłać mailem.

По имейл ще е чудесно. Благодаря ви, довиждане!

Mailem będzie świetnie. Dziękuję, do widzenia!

Urzędniczka w okienku

Довиждане, приятен ден!

Do widzenia, miłego dnia!

Gramatyka

„⁠Бих⁠” + forma na -л łagodzi prośbę — jak polskie „⁠chciałbym⁠”: „⁠Бих искал да…⁠” (chciałbym…) zamiast „⁠Искам…⁠” (chcę…). Mężczyzna mówi „⁠бих искал⁠”, kobieta — „⁠бих искала⁠”. Najgrzeczniejsze pytanie: „⁠Бихте ли могли да…?⁠” (Czy mógłby Pan / mogłaby Pani…?). Formy: бих, би, би, би́хме, би́хте, би́ха.

Добър ден, бих искал да подам заявление за адресна регистрация.

Dzień dobry, chciałbym złożyć wniosek o meldunek.

Бихте ли могли да ми кажете какви документи са нужни?

Czy mogłaby mi Pani powiedzieć, jakie dokumenty są potrzebne?

Tryb przypuszczający: бих и́скал

Moje małe magiczne słowo

Казвам се Каролина, от Полша съм и от няколко месеца живея в Пловдив. Миналата седмица трябваше да отида в общината за адресна регистрация. Българският ми е добър, но много се притеснявах: как се говори учтиво със служител? Приятелката ми Вера ми даде няколко съвета: „Не започвай с «Искам». Започни с «Бих искала». И винаги говори на вие, дори ако служителят е по-млад от теб.“ Сутринта взех талон за ред и зачаках. Когато дойде моят ред, казах: „Добър ден, бих искала да подам заявление за адресна регистрация.“ Служителката се усмихна и ми даде формуляр. Няколко думи не разбрах, затова попитах: „Бихте ли могли да ми обясните какво означава това?“ Тя ми обясни много търпеливо. Попълних формуляра, подписах се и ѝ го подадох. Накрая се оказа, че съм забравила копието на договора за наем. Вече се ядосвах на себе си, но служителката каза: „Няма проблем, можете да го изпратите по имейл.“ Излязох от общината щастлива. Разбрах нещо важно: учтивият тон отваря много врати. А «бих» вече е моята малка вълшебна дума.

Mam na imię Karolina, jestem z Polski i od kilku miesięcy mieszkam w Płowdiwie. W zeszłym tygodniu musiałam pójść do urzędu gminy, żeby się zameldować. Mój bułgarski jest dobry, ale bardzo się denerwowałam: jak grzecznie rozmawiać z urzędnikiem? Moja przyjaciółka Wiera dała mi kilka rad: „⁠Nie zaczynaj od «Искам⁠” (chcę). Zacznij od „⁠Бих искала⁠” (chciałabym). I zawsze mów per Pan/Pani, nawet jeśli urzędnik jest młodszy od ciebie.» Rano wzięłam numerek i zaczęłam czekać. Kiedy przyszła moja kolej, powiedziałam: „⁠Dzień dobry, chciałabym złożyć wniosek o meldunek.⁠” Urzędniczka się uśmiechnęła i dała mi formularz. Kilku słów nie zrozumiałam, więc zapytałam: „⁠Czy mogłaby Pani wyjaśnić, co to znaczy?⁠” Wyjaśniła mi bardzo cierpliwie. Wypełniłam formularz, podpisałam się i jej go oddałam. Na koniec okazało się, że zapomniałam kopii umowy najmu. Już zaczynałam się na siebie złościć, ale urzędniczka powiedziała: „⁠Nie ma problemu, może ją Pani wysłać mailem.⁠” Wyszłam z urzędu szczęśliwa. Zrozumiałam coś ważnego: grzeczny ton otwiera wiele drzwi. A „⁠бих⁠” jest teraz moim małym magicznym słowem.

Przykłady

Извинете за безпокойството, на кое гише се подават документите за лична карта?

Przepraszam, że przeszkadzam, w którym okienku składa się dokumenty na dowód osobisty?

Бих ви помолила да ми обясните още веднъж, защото не разбрах всичко.

Prosiłabym, żeby wyjaśniła mi Pani to jeszcze raz, bo nie wszystko zrozumiałam.

Бих ли могъл да попълня формуляра на английски?

Czy mógłbym wypełnić formularz po angielsku?

За съжаление, днес отделът не приема граждани.

Niestety, wydział dziś nie przyjmuje interesantów.

Изчакайте малко, моля — колегата ми ще ви помогне.

Proszę chwilę zaczekać — mój kolega Panu pomoże.

В институциите хората си говорят на вие, дори ако са на една възраст.

W urzędach ludzie zwracają się do siebie per Pan/Pani, nawet jeśli są w tym samym wieku.

Служителката беше много любезна и ми помогна с формуляра.

Urzędniczka była bardzo uprzejma i pomogła mi z formularzem.

Ще ви бъда много благодарен, ако ми изпратите удостоверението по имейл.

Będę bardzo wdzięczny, jeśli wyślą mi Państwo zaświadczenie mailem.

Официалният тон не означава студен тон.

Oficjalny ton nie oznacza chłodnego tonu.

Моля, попълнете формуляра и се подпишете тук.

Proszę wypełnić formularz i podpisać się tutaj.

Rozpocznij lekcję