B1 · Dział 7
Sytuacje oficjalne
Będziesz grzecznie rozmawiać w urzędach i prosić za pomocą „Бих искал да…”
.
Nowe słowa
instytucja
Zmieniły się zasady — skontaktuj się z instytucją.
служителurzędnik
O kobiecie: „служителка”
.
formularz
wydział
Przepraszam, że przeszkadzam.
Grzeczny początek, kiedy komuś przerywasz albo o coś prosisz nieznajomego.
Prosiłbym Panią, żeby…
Bardzo grzeczna prośba. Kobieta mówi „помолила”
.
Czy mógłbym…?
Bardzo grzecznie pytasz o pozwolenie. Kobieta mówi: „Бих ли могла да…?”
.
Będę wdzięczny.
Często następuje „ако”
(jeśli): „Ще ви бъда благодарен, ако…”
. Kobieta mówi „благодарна”
.
niestety
Przeciwieństwo „за щастие”
(na szczęście).
proszę zaczekać
Do przyjaciela: „изчакай”
.
per Pan/Pani
„Говоря на вие”
— zwracam się grzecznościowo (jak nasze „Pan/Pani”): do nieznajomych i w urzędach. Przeciwieństwo: „на ти”.
potrzebny
„Какви документи са нужни?”
= Jakie dokumenty muszę przynieść?
uprzejmy
„Много сте любезен/любезна!”
— miły komplement dla urzędnika.
grzeczny
oficjalny
Przeciwieństwo: „неофициален”
(nieoficjalny) albo „разговорен”
(potoczny).
rejestr
Oficjalny, neutralny albo potoczny sposób mówienia.
chciałbym
Mężczyzna mówi „бих искал”
, kobieta „бих искала”
. Grzeczniejsze niż „искам”
.
Czy mógłby Pan / mogłaby Pani…?
Grzeczniejsze niż „Може ли…”
. Dalej: „да” + czasownik.
niegrzeczny
okienko
wniosek
документdokument
„Документ за самоличност”
= dowód osobisty albo paszport.
zaświadczenie
W okienku w urzędzie gminy
Urzędniczka w okienku
Добър ден. Заповядайте, с какво мога да ви помогна?
Dzień dobry. Proszę, w czym mogę pomóc?
Добър ден. Бихте ли ми казали къде се подава заявление за адресна регистрация?
Dzień dobry. Czy mogłaby Pani powiedzieć, gdzie składa się wniosek o meldunek?
Urzędniczka w okienku
Тук, на това гише. Носите ли личната си карта и договора за наем?
Tutaj, w tym okienku. Ma Pan przy sobie dowód osobisty i umowę najmu?
Да, заповядайте. Може ли да попълня формуляра на английски?
Tak, proszę bardzo. Czy mogę wypełnić formularz po angielsku?
Urzędniczka w okienku
За съжаление, не — формулярът трябва да е на български. Но ще ви помогна.
Niestety nie — formularz musi być po bułgarsku. Ale pomogę Panu.
Много сте любезна, благодаря!
Jest Pani bardzo uprzejma, dziękuję!
Urzędniczka w okienku
Няма защо. Напишете името и адреса си тук и се подпишете долу.
Nie ma za co. Proszę tu wpisać imię, nazwisko i adres i podpisać się na dole.
Готово. Кога мога да взема удостоверението?
Gotowe. Kiedy mogę odebrać zaświadczenie?
Urzędniczka w okienku
Утре следобед. Можем да ви го изпратим и по имейл, ако желаете.
Jutro po południu. Jeśli Pan sobie życzy, możemy je też wysłać mailem.
По имейл ще е чудесно. Благодаря ви, довиждане!
Mailem będzie świetnie. Dziękuję, do widzenia!
Urzędniczka w okienku
Довиждане, приятен ден!
Do widzenia, miłego dnia!
Gramatyka
„Бих”
+ forma na -л łagodzi prośbę — jak polskie „chciałbym”: „Бих искал да…”
(chciałbym…) zamiast „Искам…”
(chcę…). Mężczyzna mówi „бих искал”
, kobieta — „бих искала”
. Najgrzeczniejsze pytanie: „Бихте ли могли да…?”
(Czy mógłby Pan / mogłaby Pani…?). Formy: бих, би, би, би́хме, би́хте, би́ха.
Добър ден, бих искал да подам заявление за адресна регистрация.
Dzień dobry, chciałbym złożyć wniosek o meldunek.
Бихте ли могли да ми кажете какви документи са нужни?
Czy mogłaby mi Pani powiedzieć, jakie dokumenty są potrzebne?
Moje małe magiczne słowo
Казвам се Каролина, от Полша съм и от няколко месеца живея в Пловдив. Миналата седмица трябваше да отида в общината за адресна регистрация. Българският ми е добър, но много се притеснявах: как се говори учтиво със служител? Приятелката ми Вера ми даде няколко съвета: „Не започвай с «Искам». Започни с «Бих искала». И винаги говори на вие, дори ако служителят е по-млад от теб.“ Сутринта взех талон за ред и зачаках. Когато дойде моят ред, казах: „Добър ден, бих искала да подам заявление за адресна регистрация.“ Служителката се усмихна и ми даде формуляр. Няколко думи не разбрах, затова попитах: „Бихте ли могли да ми обясните какво означава това?“ Тя ми обясни много търпеливо. Попълних формуляра, подписах се и ѝ го подадох. Накрая се оказа, че съм забравила копието на договора за наем. Вече се ядосвах на себе си, но служителката каза: „Няма проблем, можете да го изпратите по имейл.“ Излязох от общината щастлива. Разбрах нещо важно: учтивият тон отваря много врати. А «бих» вече е моята малка вълшебна дума.
Mam na imię Karolina, jestem z Polski i od kilku miesięcy mieszkam w Płowdiwie. W zeszłym tygodniu musiałam pójść do urzędu gminy, żeby się zameldować. Mój bułgarski jest dobry, ale bardzo się denerwowałam: jak grzecznie rozmawiać z urzędnikiem? Moja przyjaciółka Wiera dała mi kilka rad: „Nie zaczynaj od «Искам”
(chcę). Zacznij od „Бих искала”
(chciałabym). I zawsze mów per Pan/Pani, nawet jeśli urzędnik jest młodszy od ciebie.»
Rano wzięłam numerek i zaczęłam czekać. Kiedy przyszła moja kolej, powiedziałam: „Dzień dobry, chciałabym złożyć wniosek o meldunek.” Urzędniczka się uśmiechnęła i dała mi formularz. Kilku słów nie zrozumiałam, więc zapytałam: „Czy mogłaby Pani wyjaśnić, co to znaczy?” Wyjaśniła mi bardzo cierpliwie. Wypełniłam formularz, podpisałam się i jej go oddałam.
Na koniec okazało się, że zapomniałam kopii umowy najmu. Już zaczynałam się na siebie złościć, ale urzędniczka powiedziała: „Nie ma problemu, może ją Pani wysłać mailem.”
Wyszłam z urzędu szczęśliwa. Zrozumiałam coś ważnego: grzeczny ton otwiera wiele drzwi. A „бих”
jest teraz moim małym magicznym słowem.
Przykłady
Извинете за безпокойството, на кое гише се подават документите за лична карта?
Przepraszam, że przeszkadzam, w którym okienku składa się dokumenty na dowód osobisty?
Бих ви помолила да ми обясните още веднъж, защото не разбрах всичко.
Prosiłabym, żeby wyjaśniła mi Pani to jeszcze raz, bo nie wszystko zrozumiałam.
Бих ли могъл да попълня формуляра на английски?
Czy mógłbym wypełnić formularz po angielsku?
За съжаление, днес отделът не приема граждани.
Niestety, wydział dziś nie przyjmuje interesantów.
Изчакайте малко, моля — колегата ми ще ви помогне.
Proszę chwilę zaczekać — mój kolega Panu pomoże.
В институциите хората си говорят на вие, дори ако са на една възраст.
W urzędach ludzie zwracają się do siebie per Pan/Pani, nawet jeśli są w tym samym wieku.
Служителката беше много любезна и ми помогна с формуляра.
Urzędniczka była bardzo uprzejma i pomogła mi z formularzem.
Ще ви бъда много благодарен, ако ми изпратите удостоверението по имейл.
Będę bardzo wdzięczny, jeśli wyślą mi Państwo zaświadczenie mailem.
Официалният тон не означава студен тон.
Oficjalny ton nie oznacza chłodnego tonu.
Моля, попълнете формуляра и се подпишете тук.
Proszę wypełnić formularz i podpisać się tutaj.