Nauka bułgarskiego

B1 · Dział 8

Egzaminy i dyplomy

Porozmawiasz o egzaminach, ocenach i dyplomach — i zrozumiesz bułgarską skalę ocen od 2 do 6.

Rozpocznij lekcję

Nowe słowa

изпит

egzamin

сесия

sesja egzaminacyjna

„⁠Изпитна сесия⁠” — tygodnie, w których odbywają się wszystkie egzaminy.

взема изпит

zdać egzamin

„⁠Взех изпита!⁠” = Zdałem! — a nie „⁠przystąpiłem⁠”.

скъсам

oblać

Dosłownie „⁠rozerwać⁠”. „⁠Скъсаха ме по химия.⁠” = Oblałem chemię.

поправка

poprawka

Oficjalnie: „⁠поправителна сесия⁠” (sesja poprawkowa).

диплома

dyplom

успех

sukces

„⁠Среден успех⁠” = średnia ocen ze wszystkich przedmiotów.

отличен

celujący

Oceny: слаб 2, сре́ден 3, добъ́р 4, мно́го добъ́р 5, отли́чен 6.

дипломна работа

praca dyplomowa

защитя

obronić

Niedokonany: „⁠защитавам⁠”.

випуск

rocznik

„⁠От един випуск сме⁠” = skończyliśmy szkołę w tym samym roku.

абсолвентабсолвент

absolwent

преписвам

przepisywać

писмен

pisemny

устен

ustny

оценка

ocena

шестица

szóstka

Oceny są od 2 do 6: „⁠двойка⁠” to niedostateczny, „⁠шестица⁠” to celujący.

завърша

skończyć

зубря

wkuwać

Po egzaminie

Elica, koleżanka z roku

Е, как мина изпитът по статистика?

No i jak poszedł egzamin ze statystyki?

Взех го! Изкарах петица.

Zdałem! Dostałem piątkę.

Elica, koleżanka z roku

Браво! Мен пък ме скъсаха на устния.

Brawo! A ja oblałam ustny.

Съжалявам! Кога е поправката?

Przykro mi! Kiedy jest poprawka?

Elica, koleżanka z roku

През септември. Май ще трябва да уча и през лятото.

We wrześniu. Wygląda na to, że latem też będę musiała się uczyć.

Ако искаш, ще ти дам моите записки — там всичко е подредено.

Jak chcesz, dam ci moje notatki — wszystko jest tam dobrze uporządkowane.

Elica, koleżanka z roku

Благодаря, спаси ме! А ти кога защитаваш дипломната си работа?

Dzięki, ratujesz mi życie! A ty kiedy bronisz pracę dyplomową?

През юни, ако всичко е наред.

W czerwcu, jeśli wszystko pójdzie dobrze.

Elica, koleżanka z roku

Супер! Тогава ще празнуваме заедно — и дипломата ти, и поправката ми!

Super! To będziemy świętować razem — twój dyplom i moją poprawkę!

Gramatyka

O czymś, co wydarzyło się przed innym wydarzeniem w przeszłości, mów „⁠бях⁠” + forma na -л: „⁠Когато обявиха резултатите, вече бях забравил въпросите.⁠” (Już zapomniałem). Rodzaj żeński: „⁠бях забравила⁠”.

Когато обявиха резултатите, аз вече бях забравил всички въпроси.

Kiedy ogłosili wyniki, zdążyłem już zapomnieć wszystkie pytania.

Czas zaprzeszły: бях ку́пил

Oceny od 2 do 6

Ако следвате в България, ще трябва да свикнете с една особена система на оценяване. Оценките са от две до шест: „слаб 2“, „среден 3“, „добър 4“, „много добър 5“ и „отличен 6“. Двойката означава, че изпитът не е взет. Разговорно студентите казват: „Скъсаха ме.“ Учебната година има два семестъра. След всеки семестър има изпитна сесия — зимна през януари и февруари и лятна през юни. Ако някой изпит не мине добре, студентът може да се яви на поправителна сесия, обикновено през септември. Изпитите са писмени, устни или и двете. Много преподаватели дават и точки за активност на семинарите. Бакалавърската степен обикновено отнема четири години, а магистърската — от една до две. В края на следването студентите защитават дипломна работа или взимат държавен изпит. Дипломата се получава няколко месеца по-късно, често на тържествена церемония. Много работодатели гледат и средния успех от дипломата, особено при първата работа. Затова студентите се стараят да имат добри оценки още от първи курс. Но няма страшно: и с по-нисък успех може да се намери добра работа. Правилата и сроковете се променят — проверете в университета.

Jeśli studiujesz w Bułgarii, będziesz musiał przyzwyczaić się do specjalnego systemu oceniania. Oceny wahają się od dwóch do sześciu: „⁠słaba 2⁠”, „⁠średnia 3⁠”, „⁠dobra 4⁠”, „⁠bardzo dobra 5⁠” i „⁠doskonała 6⁠”. Dwa oznacza, że egzamin nie został zdany. Potocznie studenci mówią: „⁠Zawiedli mnie⁠”. Rok akademicki składa się z dwóch semestrów. Po każdym semestrze następuje sesja egzaminacyjna – zimowa w styczniu i lutym oraz letnia w czerwcu. Jeżeli egzamin nie wypadnie dobrze, student może przystąpić do niego ponownie w okresie poprawkowym, zwykle we wrześniu. Egzaminy są pisemne, ustne lub oba. Wielu wykładowców przyznaje także punkty za udział w seminariach. Zdobycie tytułu licencjata trwa zwykle cztery lata, a tytułu magistra od roku do dwóch. Na zakończenie studiów studenci bronią pracy magisterskiej lub przystępują do egzaminu państwowego. Dyplom wręczany jest kilka miesięcy później, często podczas uroczystej ceremonii. Wielu pracodawców zwraca także uwagę na średnią ocen na dyplomie, szczególnie w przypadku pierwszej pracy. Dlatego już od pierwszego roku studenci starają się uzyskać dobre oceny. Ale nie martw się: dobrą pracę możesz znaleźć także z niższą średnią. Zmieniają się zasady i daty – sprawdź na uczelni.

Przykłady

Изпитната сесия започва в средата на януари.

Sesja zaczyna się w połowie stycznia.

Взех изпита по статистика от първия път!

Zdałem egzamin ze statystyki za pierwszym razem!

Скъсаха ме на устния изпит, така че ще ходя на поправка през септември.

Oblałem egzamin ustny, więc idę na poprawkę we wrześniu.

Писменият изпит продължава три часа, а устният — петнадесет минути.

Egzamin pisemny trwa trzy godziny, a ustny piętnaście minut.

Ако те хванат да преписваш, ще те изгонят от залата.

Jeśli cię złapią na ściąganiu, wyrzucą cię z sali.

Дипломата ми се получава два месеца след защитата.

Dyplom odbieram po dwóch miesiącach od obrony.

Защитих дипломната си работа с отличен.

Obroniłem pracę dyplomową na „⁠celujący⁠”.

Средният ми успех от дипломата е много добър 5,20.

Moja średnia na dyplomie to „⁠bardzo dobry⁠” 5,20.

С Георги сме от един випуск — завършихме заедно.

Georgi i ja jesteśmy z jednego rocznika — skończyliśmy razem.

Много абсолвенти търсят работа още преди дипломирането.

Wielu absolwentów szuka pracy jeszcze przed ukończeniem studiów.

Не зубри цяла нощ преди изпита — по-добре поспи.

Nie zakuwaj całą noc przed egzaminem — lepiej się wyśpij.

Rozpocznij lekcję