B1 · Dział 8
Wyjaśnianie procesu
Wyjaśnisz proces krok po kroku — od jogurtu po deszcz.
Nowe słowa
proces
etap
krok
„Стъпка по стъпка”
= krok po kroku.
w wyniku
z powodu
„Поради”
+ rzeczownik; „защото”
+ zdanie.
zatem
w ten sposób
zamieniać się
Z „в”: „Водата се превръща в лед.”
(Woda zamienia się w lód.)
podgrzewać
studzić
бактерияbakteria
mieszać
parować
температураtemperatura
zaczyn
W domu jako zaczyn używa się łyżki starego jogurtu.
jogurt
Dosłownie „kwaśne mleko” — słynny bułgarski jogurt.
po pierwsze
Do wyliczania argumentów: „Първо… Второ… И трето…”
potem
w końcu
Przepis babci
Babcia Wiera
Ела да ти покажа как се прави кисело мляко. Първо загряваме млякото.
Chodź, pokażę ci, jak się robi jogurt. Najpierw podgrzewamy mleko.
До кипене ли го загряваш?
Podgrzewasz je, aż się zagotuje?
Babcia Wiera
Да, докато започне да ври. После го оставяме да се охлади.
Tak, aż zacznie wrzeć. Potem zostawiamy je do ostygnięcia.
Докъде трябва да се охлади?
Do ilu ma ostygnąć?
Babcia Wiera
Около 45 градуса — провери с термометър. Ако млякото е твърде горещо, бактериите може да загинат.
Około 45 stopni – sprawdź termometrem. Jeśli mleko jest zbyt gorące, bakterie mogą umrzeć.
Ясно. А после смесваш подквасата с млякото?
Rozumiem. A potem miesza się zaczyn z mlekiem?
Babcia Wiera
Точно така. Една лъжица старо кисело мляко стига. После завиваме бурканите с одеяло.
Właśnie. Wystarczy jedna łyżka starego jogurtu. Potem owijamy słoiki kocem.
И колко време трябва да стоят така?
A jak długo mają tak stać?
Babcia Wiera
Четири-пет часа. По този начин става гъсто и вкусно, като на село.
Cztery, pięć godzin. Wtedy wychodzi gęsty i smaczny, jak na wsi.
Gramatyka
Gdy wyjaśniasz proces, używaj „се”
+ czasownik: „Млякото се загрява”
(Mleko się podgrzewa), „После се охлажда”
(Potem się je studzi). Kto to robi — nieważne, ważne są kroki. Łącz je słowami „първо”
, „след това”
, „накрая”
.
Първо млякото се загрява до кипене.
Najpierw mleko podgrzewa się, aż się zagotuje.
След това се охлажда до около 45 градуса.
Potem studzi się je do około 45 stopni.
„се”i
„си”
Podróż kropli deszczu
Водата на Земята непрекъснато се движи. Този процес се нарича кръговрат на водата и може да се опише в няколко етапа. Първо слънцето загрява моретата, езерата и реките. Поради високата температура част от водата се изпарява и се превръща в пара. Същото става и с водата в почвата и в растенията. След това топлият въздух се издига нагоре. Високо в небето е много по-студено, следователно парата се охлажда и се превръща в малки капки. Така се образуват облаците. Когато капките станат твърде тежки, те падат обратно на земята като дъжд или сняг. Водата от дъждовете се събира в реките и отново стига до морето. Снегът в планините се топи през пролетта и напълва езерата. По този начин една и съща вода пътува по планетата милиони години. Чашата вода, която пиете днес, може да е била част от облак над Рила или от море на друг континент. В резултат на климатичните промени този процес се ускорява: по-топлият въздух може да съдържа повече влага, а дъждовете могат да станат по-силни.
Woda na Ziemi stale się porusza. Proces ten nazywany jest obiegiem wody i można go opisać w kilku etapach. Najpierw słońce ogrzewa morza, jeziora i rzeki. Ze względu na wysoką temperaturę część wody odparowuje i zamienia się w parę. To samo dzieje się z wodą w glebie i roślinach. Następnie ciepłe powietrze unosi się. Wysoko na niebie jest znacznie zimniej, więc para ochładza się i zamienia w maleńkie kropelki. Tak powstają chmury. Kiedy kropelki stają się zbyt ciężkie, opadają z powrotem na ziemię w postaci deszczu lub śniegu. Woda deszczowa gromadzi się w rzekach i ponownie dociera do morza. Śnieg w górach topi się wiosną i wypełnia jeziora. W ten sposób ta sama woda krąży po planecie przez miliony lat. Szklanka wody, którą dzisiaj wypijesz, mogła być częścią chmury nad Riłą lub morza na innym kontynencie. W wyniku zmian klimatycznych proces ten przyspiesza: cieplejsze powietrze może pomieścić więcej wilgoci, a opady mogą stać się intensywniejsze.
Przykłady
Поради високата температура водата се изпарява по-бързо.
Z powodu wysokiej temperatury woda paruje szybciej.
В резултат на този процес млякото се превръща в кисело мляко.
W wyniku tego procesu mleko zamienia się w jogurt.
Бактериите работят най-добре при температура около 40 градуса.
Bakterie działają najlepiej w temperaturze około 40 stopni.
Смесете топлото мляко с една лъжица подкваса.
Proszę wymieszać ciepłe mleko z łyżką zaczynu.
Процесът има три етапа, но вторият е най-важен.
Proces ma trzy etapy, ale drugi jest najważniejszy.
Слънцето загрява морето, водата се изпарява и се образуват облаци.
Słońce ogrzewa morze, woda paruje i powstają chmury.
Не спазихме температурата, следователно млякото не стана.
Nie utrzymaliśmy właściwej temperatury, więc jogurt się nie zsiadł.
Можеш ли да ми обясниш процеса стъпка по стъпка?
Możesz mi wyjaśnić ten proces krok po kroku?
По този начин киселото мляко се запазва по-дълго.
W ten sposób jogurt dłużej się przechowuje.
Ако млякото не се охлади достатъчно, бактериите ще загинат.
Jeśli mleko nie ostygnie wystarczająco, bakterie zginą.
Niezależna praktyka
Napisz krótki tekst na temat „Nauka i edukacja”, korzystając z własnych przykładów. Przeczytaj go na głos i porównaj z modelem.
- Użyłem słów z tej jednostki.
- Wyraziłem swoje zdanie pełnymi zdaniami.
- Porównałem moją odpowiedź z modelem i poprawiłem niejasne fragmenty.
Първо млякото се загрява до кипене.
Najpierw mleko podgrzewa się, aż się zagotuje.
След това се охлажда до около 45 градуса.
Potem studzi się je do około 45 stopni.
Поради високата температура водата се изпарява по-бързо.
Z powodu wysokiej temperatury woda paruje szybciej.