Nauka bułgarskiego

B1 · Dział 10

Obszary chronione: Riła i Piryn

Porozmawiasz o obszarach chronionych, rzadkich gatunkach i zasadach w górach i opowiesz legendy z „⁠бил⁠”.

Rozpocznij lekcję

Nowe słowa

застрашен

zagrożony

вид

gatunek

„⁠Вид⁠” znaczy też „⁠rodzaj, typ⁠”.

флора

flora

фауна

fauna

еделвайс

szarotka

мура

sosna bośniacka

Rodzaj sosny rosnącej w górach.

склон

stok

бракониер

kłusownik

екосистема

ekosystem

уникален

unikatowy

обитавам

zamieszkiwać

наследство

dziedzictwo

ледников

polodowcowy

забраназабрана

zakaz

национален паркнационален парк

park narodowy

резерватрезерват

rezerwat przyrody

връхвръх

szczyt

хижахижа

schronisko górskie

Proste łóżka, wspólne pokoje, gorąca zupa. Latem zadzwoń wcześniej.

пътека

szlak

мечкамечкаmechka

niedźwiedź

W schronisku górskim

Strażnik parku narodowego

Добро утро! Къде сте се запътили?

Dzień dobry! Dokąd się wybieracie?

Към Седемте рилски езера. Кой е най-добрият маршрут?

Nad Siedem Jezior Rylskich. Którędy najlepiej iść?

Strażnik parku narodowego

Следвайте жълтата маркировка. И моля, не излизайте от пътеката — това е защитена територия.

Idźcie za żółtym oznakowaniem. I proszę nie schodzić ze szlaku — to obszar chroniony.

Разбира се. Има ли къде да напълним вода?

Oczywiście. Jest gdzieś, gdzie można nabrać wody?

Strażnik parku narodowego

При хижата има чешма. И внимавайте — миналата седмица в района видяха мечка.

Przy schronisku jest kran. I uważajcie — w zeszłym tygodniu widziano w okolicy niedźwiedzia.

Какво да правим, ако я срещнем?

Co mamy zrobić, jeśli go spotkamy?

Strażnik parku narodowego

Запазете спокойствие, не бягайте и бавно се отдалечете. Обикновено мечките избягват хората.

Zachowajcie spokój, nie uciekajcie i powoli się oddalcie. Niedźwiedzie zwykle unikają ludzi.

Благодаря за съветите! Ще внимаваме.

Dzięki za radę! Będziemy ostrożni.

Strażnik parku narodowego

Приятен път и не оставяйте боклук след себе си!

Udanej wędrówki i nie zostawiajcie śmieci!

Gramatyka

Legendy i rzeczy, których nie byłeś świadkiem, opowiada się z „⁠бил/била/било/били⁠”: „⁠Разказват, че мурата била на хиляда години.⁠” (…że sosna ma podobno tysiąc lat). To sygnał: „⁠tak mówią ludzie⁠”.

Разказват, че Байкушевата мура била на повече от хиляда години.

Mówią, że sosna Bajkuszewa ma ponad tysiąc lat.

Tryb nieświadkowy: „⁠podobno kupił⁠”

Dwie góry, jedno dziedzictwo

Рила и Пирин са две от най-красивите планини в България и в двете има национални паркове. В Рила се намира Мусала — най-високият връх на Балканите, висок 2925 метра. Планината е известна и с ледниковите си езера, от които най-популярни са Седемте рилски езера. Всяко лято хиляди туристи ги посещават. Националният парк „Пирин“ е обект на световното наследство на ЮНЕСКО. Над Банско расте Байкушевата мура — дърво, което според специалистите е на около 1300 години. Разказват, че го открил лесничей на име Константин Байкушев и оттогава дървото носи неговото име. В двете планини живеят мечки, вълци и диви кози, а по склоновете растат редки растения като еделвайса. Много от видовете са застрашени, затова правилата в парковете са строги. Посетителите трябва да се движат само по обозначените пътеки и да пазят растенията. За огън и палатки има разрешени места — проверете правилата на парка. Най-големите заплахи за природата са пожарите, незаконното строителство и бракониерите. Затова служителите на парковете и много доброволци работят заедно, за да опазят тези уникални екосистеми за следващите поколения.

Riła i Pirin to dwie z najpiękniejszych gór w Bułgarii, a każda z nich ma park narodowy. W Rile znajduje się Musała – najwyższy szczyt na Bałkanach, mający 2925 metrów wysokości. Góra słynie także z jezior polodowcowych, z których najpopularniejszym jest Siedem Jezior Riłskich. Każdego lata odwiedzają je tysiące turystów. Park Narodowy Pirin jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Nad Bansko rośnie sosna Baykushev – drzewo, które według specjalistów ma około 1300 lat. Mówią, że odkrył je leśniczy Konstantin Bajkuszew i od tego czasu drzewo nosi jego imię. W obu górach żyją niedźwiedzie, wilki i kozice, a na zboczach rosną rzadkie rośliny, takie jak szarotka. Wiele gatunków jest zagrożonych, dlatego zasady panujące w parkach są surowe. Zwiedzający mają obowiązek trzymać się oznakowanych szlaków i chronić rośliny. Wyznaczone są miejsca na ognisko i biwakowanie – sprawdź regulamin parku. Największymi zagrożeniami dla przyrody są pożary, nielegalne budownictwo i kłusownicy. Dlatego pracownicy parku i wielu wolontariuszy współpracują, aby zachować te wyjątkowe ekosystemy dla przyszłych pokoleń.

Przykłady

Националният парк „Пирин“ е обект на световното наследство на ЮНЕСКО.

Park Narodowy Pirin jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (ЮНЕСКО).

В Рила има около двеста ледникови езера.

W Rile jest około dwustu jezior polodowcowych.

Еделвайсът е защитен вид — забранено е да се къса.

Szarotka jest gatunkiem chronionym — nie wolno jej zrywać.

Мечките обитават старите гори в планината.

W starych lasach tych gór żyją niedźwiedzie.

Бракониерите са сериозна заплаха за дивите животни.

Kłusownicy są poważnym zagrożeniem dla dzikich zwierząt.

Флората и фауната на Пирин са уникални.

Flora i fauna Pirynu są wyjątkowe.

В резерватите е забранено да палите огън и да берете цветя.

W rezerwatach nie wolno rozpalać ognia ani zrywać kwiatów.

Застрашените видове се нуждаят от специална защита.

Zagrożone gatunki potrzebują szczególnej ochrony.

По северните склонове снегът остава до юни.

Na północnych stokach śnieg leży do czerwca.

Всяка промяна в екосистемата засяга и хората.

Każda zmiana w ekosystemie wpływa też na ludzi.

В парка се ходи само по обозначените пътеки.

W parku chodzi się tylko oznakowanymi szlakami.

Rozpocznij lekcję