Nauka bułgarskiego

B1 · Dział 10

Energia

Porozmawiasz o źródłach energii i rachunkach za prąd oraz użyjesz „⁠ако… бихме…⁠” (gdybyśmy… my…).

Rozpocznij lekcję

Nowe słowa

енергияенергия

energia

възобновяем

odnawialny

слънчев панел

panel słoneczny

ветрогенератор

turbina wiatrowa

атомна електроцентрала

elektrownia jądrowa

Skrót: АЕЦ.

въглища

węgiel

електроцентрала

elektrownia

потребление

zużycie

изолация

izolacja

термопомпа

pompa ciepła

енергийна ефективност

efektywność energetyczna

електромобил

samochód elektryczny

изкопаеми горива

paliwa kopalne

мощност

moc

токтокtok

prąd

„⁠Няма ток⁠” = nie ma prądu.

спестяspestya

zaoszczędzić

Rachunek za prąd

Nicole, współlokatorka

Сметката за ток този месец е 150 евро! Трябва да направим нещо.

Rachunek za prąd w tym miesiącu to 150 euro! Musimy coś zrobić.

Може би да сменим стария бойлер и да сложим изолация?

Może wymienimy stary bojler i zrobimy ocieplenie?

Nicole, współlokatorka

Изолацията е скъпа, но спестява много енергия. А ако сложим слънчеви панели?

Ocieplenie jest drogie, ale oszczędza mnóstwo energii. A może założymy panele słoneczne?

Ако имахме къща, бих се съгласил. Но живеем в блок — покривът не е само наш.

Gdybyśmy mieli dom, zgodziłbym się. Ale mieszkamy w bloku — dach nie jest tylko nasz.

Nicole, współlokatorka

Прав си. Тогава да започнем с енергоспестяващи крушки и нов хладилник?

To prawda. To może zaczniemy od energooszczędnych żarówek i nowej lodówki?

Да, но да гледаме класа на енергийна ефективност.

Tak, ale sprawdźmy klasę energetyczną.

Nicole, współlokatorka

Добра идея. А за колата? Мислиш ли за електромобил?

Dobry pomysł. A samochód? Myślisz o elektryku?

Бих искал, но още са скъпи. Засега ще ходя с велосипед.

Chciałbym, ale wciąż są drogie. Na razie będę jeździć rowerem.

Nicole, współlokatorka

Съгласна съм. Все пак всяка стъпка е важна!

Zgadzam się. W końcu każdy krok się liczy!

Gramatyka

W przypadku życzeń i wyimaginowanych sytuacji: „⁠ако⁠” + czas przeszły, następnie „⁠бих/бихме⁠” + forma -л: „⁠Ако имахме слънчеви панели, бихме плащали по-малко.⁠” (Gdybyśmy mieli panele słoneczne, zapłacilibyśmy mniej.) Ponadto: „⁠Бих си купил електромобил, ако…⁠”

Ако имахме слънчеви панели, бихме плащали по-малко за ток.

Gdybyśmy mieli panele słoneczne, płacilibyśmy mniej za prąd.

Tryb przypuszczający: бих и́скал

Skąd bierze się nasz prąd?

Когато включим лампата, рядко се замисляме откъде идва токът. В България той се произвежда от няколко източника. Голяма част от електроенергията идва от атомната електроцентрала в Козлодуй, на брега на Дунав. Голяма част все още се произвежда от въглища в комплекса „Марица-изток“ край Стара Загора. Тези централи дават много енергия, но замърсяват въздуха и отделят много въглероден диоксид. През последните години бързо расте ролята на възобновяемите източници. По покривите на къщи, заводи и магазини се появяват слънчеви панели, а в Добруджа се въртят ветрогенератори. Важна част от тока идва и от ВЕЦ — водните електроцентрали по реките и язовирите. Преходът към „чиста“ енергия предизвиква спорове. Едни казват, че е необходим заради климата и здравето. Други се притесняват за работните места в мините и за цената на тока. Все пак най-евтината енергия е тази, която не използваме. Добра изолация, модерни уреди и малко внимание могат да намалят потреблението на всяко семейство с много проценти.

Włączając lampę, rzadko zastanawiamy się, skąd pochodzi prąd. W Bułgarii jest produkowany z kilku źródeł. Duża część energii elektrycznej pochodzi z elektrowni jądrowej w Kozłoduju nad Dunajem. Duża jego część jest nadal wydobywana z węgla w kompleksie Maritsa East niedaleko Starej Zagory. Rośliny te dostarczają dużo energii, ale zanieczyszczają powietrze i emitują dużo dwutlenku węgla. W ostatnich latach rola odnawialnych źródeł energii szybko rośnie. Na dachach domów, fabryk i sklepów pojawiają się panele słoneczne, a w Dobrudzha obracają się turbiny wiatrowe. Istotną część stanowią także elektrownie wodne na rzekach i zbiornikach wodnych. Przejście na „⁠czystą⁠” energię wywołuje debatę. Niektórzy twierdzą, że jest to konieczne dla klimatu i zdrowia. Inni martwią się o miejsca pracy w kopalniach i ceny prądu. Jednak najtańsza energia to ta, której nie wykorzystujemy. Dobra izolacja, nowoczesne urządzenia i odrobina uwagi mogą obniżyć zużycie energii w każdej rodzinie o wiele procent.

Przykłady

Слънчевата и вятърната енергия са възобновяеми източници.

Energia słoneczna i wiatrowa to źródła odnawialne.

На покрива на училището сложиха слънчеви панели.

Na dachu szkoły zamontowali panele słoneczne.

В Добруджа има много ветрогенератори.

W Dobrudży jest wiele turbin wiatrowych.

Атомната електроцентрала в Козлодуй произвежда голяма част от тока в страната.

Elektrownia jądrowa w Kozłoduju wytwarza dużą część energii elektrycznej w kraju.

Старите електроцентрали на въглища замърсяват въздуха.

Stare elektrownie węglowe zanieczyszczają powietrze.

Потреблението на ток е най-високо през зимата.

Zużycie prądu jest największe zimą.

С добра изолация къщата губи много по-малко топлина.

Dzięki dobrej izolacji dom traci dużo mniej ciepła.

Термопомпата отоплява къщата през зимата и я охлажда през лятото.

Pompa ciepła ogrzewa dom zimą i chłodzi go latem.

Електромобилът се зарежда за около час на бърза зарядна станция.

Samochód elektryczny ładuje się w szybkiej ładowarce w około godzinę.

Изкопаемите горива няма да стигат вечно.

Paliwa kopalne nie wystarczą na zawsze.

Изключвай уредите от контакта — така ще спестиш ток.

Wyjmuj wtyczki urządzeń z gniazdka — w ten sposób oszczędzisz prąd.

Rozpocznij lekcję