C1 · Dział 5
Kolumny z opiniami
W argumentowanym tekście dziennikarskim rozróżnij stanowisko, sąd i fakt.
Nowe słowa
rubryka autorska / felieton
sąd wartościujący
wybór wartości
osobista perspektywa
pytanie retoryczne
oczekiwanie czytelnika
centralny argument
uznane ograniczenie
miejsce na niezgodę
w pierwszej osobie
w obronie
z zastrzeżeniem, że
z tego nie wynika
w moim przekonaniu
stanowisko autora
różnica między faktem a osądem
a za to
Przeciwstawia: „Аз пък обичам зимата.”
(A ja za to lubię zimę.) Wyraża też zaskoczenie: „Какво пък е това?”
(a to co znowu?)
no…
Na początku odpowiedzi, gdy się wahasz: „Ами… не знам.”
(No… nie wiem.)
mimo to
podstawy do niezgody
Gramatyka
„Пък”
podkreśla kontrast lub zmienia ostrość: „Авторката пък…”
. „Ами”
może zgłosić sprzeciw lub przeoczone pytanie: „Ами хората на смени?”
. W przeciwieństwie do „нали”
, te zastosowania nie tylko szukają potwierdzenia.
Авторката пък защитава вечерното работно време.
Ze swojej strony felietonistka opowiada się za wieczornymi godzinami otwarcia.
Все пак личното предпочитание не е общо съгласие.
Mimo to osobiste preferencje nie stanowią konsensusu.
Kiedy książki na nas czekają
Текстът е оригинална учебна колонка. Библиотеката, изданието и описаните събития са измислени. Кога книгите ни чакат Винаги съм си представяла библиотеката като място, което ме чака. Напоследък обаче аз чакам нея: излизам от работа в шест, а залата затваря половин час по-рано. Не твърдя, че личното ми разписание е мярка за нуждите на цялия квартал. То е началото на въпроса ми, не неговият отговор. Ако една обществена библиотека е отворена, докато голяма част от хората работят, за кого е удобна тя? Новият пробен график на кварталната библиотека предвижда работа до осем вечерта два дни в седмицата. За сметка на това една зала няма да приема читатели в две съботи, когато ще се проведат занятия по подвързване. Таксата от три евро е за занятието, а не за вход. Тези подробности са в учебното съобщение от 4 ноември, което разглеждаме в този раздел. Пробата ще продължи четири седмици. После екипът ще събере мнения. Аз подкрепям вечерните часове. Те дават възможност на хора с обикновен работен ден да вземат книга без специален отпуск. Съседката ми пък работи на смени и предпочита събота. Нейното възражение не е прищявка, каквато не е и моето предпочитание. То показва, че думата «удобно» иска уточнение: удобно за кого? Не е достатъчно да съберем под един надпис всички, които обичат да четат. Чувам и друго възражение: служителите също имат семейства и не могат просто да остават по-дълго. Това е основателен аргумент. Вечерното отваряне не бива да се превръща в невидим допълнителен труд. Нямам разчет за работните смени и затова не предлагам окончателно решение. Може би ще са нужни размени на часове, а може би — допълнителни средства. Преди да настояваме за постоянен график, трябва да видим какво струва той на екипа. Все пак не бих се отказала от пробата предварително. Бих поискала да се броят посещенията в различните часове и да се съберат мнения и от хората, които не са успели да дойдат. Анкета само сред дошлите вечерта лесно ще ни убеди, че всички предпочитат вечер. Ами онези, за които новите часове са неудобни? Техният глас няма да се появи сам в кутията за предложения. Не искам текстът ми да се приема за доказан план за най-добрата библиотека. Защитавам принцип: достъпът трябва да се обсъжда с оглед на различния всекидневен ритъм на хората, а не през един любим час. Ако пробата покаже, че губим повече възможности, отколкото печелим, ще трябва да променим предложението. За мен това е смисълът на пробния период: да се научим нещо, вместо да обявим предпочитанието си за всеобща истина.
Tekst jest oryginalną felietonem dydaktycznym. Opisana biblioteka, publikacja i wydarzenia są fikcyjne. Kiedy książki na nas czekają I zawsze wyobrażałam sobie bibliotekę jako miejsce, które będzie na mnie czekać. Ostatnio jednak na to czekam: wychodzę z pracy o szóstej, a czytelnię zamykam pół godziny wcześniej. Nie twierdzę, że mój harmonogram uwzględnia potrzeby całej okolicy. To jest punkt wyjścia mojego pytania, a nie odpowiedź. Jeśli biblioteka publiczna jest otwarta, gdy pracuje duża część ludzi, kto uważa to za wygodne? Nowy próbny harmonogram biblioteki lokalnej przewiduje otwarcie do ósmej w dwa wieczory. W zamian jedna sala będzie niedostępna dla czytelników w dwie soboty, w których odbywać się będą sesje introligatorskie. Opłata w wysokości 3 euro dotyczy sesji, a nie wstępu. Szczegóły te pojawiają się w fikcyjnym ogłoszeniu z dnia 4 listopada, które badamy w tym dziale. Proces będzie trwał cztery tygodnie. Następnie zespół zbierze opinie. I wsparcie wieczorne godziny otwarcia. Pozwalają osobom mającym normalny dzień pracy wypożyczyć książkę bez specjalnego urlopu. Moja sąsiadka jednak pracuje na zmiany i woli soboty. Jej sprzeciw nie jest zwykłym kaprysem i moja preferencja też nim nie jest. Pokazuje, że „wygodny” wymaga kwalifikacji: wygodny dla kogo? Nie wystarczy wrzucić do jednego worka wszystkich, którzy lubią wspólne czytanie. I słyszę jeszcze inny zarzut: pracownicy mają rodziny i nie mogą po prostu zostać dłużej. To jest ważny argument. Wieczorne otwarcie nie powinno stać się niewidoczną dodatkową pracą. Nie mam obliczeń zmian personelu, więc nie oferuję ostatecznego rozwiązania. Może zaistnieć potrzeba zmiany godzin zajęć lub może być potrzebne dodatkowe finansowanie. Zanim nalegamy na stały harmonogram, musimy zobaczyć, ile będzie to kosztować zespół. E Mimo to nie rezygnowałbym z prób z góry. Bardzo proszę o liczenie wizyt w różnych terminach i zbieranie opinii od osób, które nie mogły przyjść. Badanie wyłącznie wieczornych gości mogłoby nas z łatwością przekonać, że każdy woli wieczory. A co z osobami, którym nowe godziny pracy są niewygodne? Ich głosy nie pojawią się same w skrzynce z sugestiami. I Nie chcę, żeby mój tekst był traktowany jako sprawdzony plan na najlepszą możliwą bibliotekę. Bronię zasady: o dostępie należy rozmawiać w kontekście różnych codziennych zajęć, a nie jednego ulubionego momentu. Jeżeli badanie wykaże, że więcej możliwości tracimy niż zyskujemy, musimy zmienić propozycję. Dla mnie taki jest cel okresu próbnego: nauczyć się czegoś, zamiast ogłaszać, że nasze preferencje są prawdą uniwersalną.
Przykłady
По мое убеждение библиотеката трябва да е достъпна и след работа.
Uważam, że biblioteka powinna być dostępna także po pracy.
Колонката започва с личен спомен, но завършва с конкретно предложение.
Artykuł zaczyna się od osobistego wspomnienia, ale kończy się konkretną propozycją.
Въпросът «Кой печели от тишина зад заключена врата?» не очаква буквален отговор.
Pytanie „Kto zyskuje na ciszy za zamkniętymi drzwiami?” nie oczekuje dosłownej odpowiedzi.
Приемам тезата с уговорката, че трудът на екипа също има цена.
Przyjmuję argument z zastrzeżeniem, że praca personelu też kosztuje.
Каква разлика правиш между оценъчно съждение и проверимо твърдение?
Jaką różnicę dostrzegasz między sądem wartościującym a twierdzeniem, które można sprawdzić?
От първо лице можеш да заявиш позиция, без да говориш от името на всички.
Pisanie w pierwszej osobie pozwala wyrazić swoje stanowisko bez wypowiadania się w imieniu wszystkich.
Няма да отхвърля целия аргумент заради един несполучлив пример.
Nie odrzucę całej argumentacji ze względu na jeden nieudany przykład.
Ами хората, които работят до късно — кога те да идват?
A co z ludźmi, którzy pracują do późna – kiedy mają przyjść?