B1 · Ünite 3
Ekonomi ve fiyatlar
Fiyatlar, maaşlar, emekli maaşları ve avro hakkında konuşacaksın.
Yeni kelimeler
ценаfiyat
enflasyon
ekonomi
bütçe
emekli maaşı
Emekli kişi “пенсионер”
dir.
işsizlik
para birimi
leva
1 Ocak 2026'da yerini avroya bıraktı: 1 € = 1,95583 leva. Birçok kişi hâlâ leva üzerinden düşünüyor.
döviz kuru
“Валутен курс”
= döviz kuru. “Курс”
aynı zamanda eğitim kursu demektir.
pahalanmak
Bitmiş görünüş: “поскъпна”
. Zıddı: “поевтинявам”
.
ucuzlamak
Bitmiş görünüş: “поевтинея”
.
yuvarlamak
“Закръглям нагоре / надолу”
= yukarı / aşağı yuvarlamak.
artırılmış
“повиша”
(artırmak) kelimesinden.
indirimli
Mağazalarda: “намалени стоки”
= indirimli ürünler.
artan
“раста”
'den (büyümek için).
tüketici
евроevroavro
Form sayılardan sonra aynı kalır: “едно евро”
, “пет евро”
. Bulgaristan 2026'dan beri avroyu kullanıyor.
maaş
Pazarda
Pazarda bir tezgâh sahibi
Заповядайте! Доматите днес са по три евро килограмът.
Buyurun bakın! Domatesin kilosu bugün üç avro.
Три евро? Миналата седмица бяха две и петдесет.
Üç avro mu? Geçen hafta iki elliydi.
Pazarda bir tezgâh sahibi
Заради сушата — цяло лято нямаше дъжд. Всичко поскъпна.
Kuraklık yüzünden — bütün yaz yağmur yağmadı. Her şey zamlandı.
Разбирам. А ако взема два килограма, ще има ли отстъпка?
Anladım. Peki iki kilo alırsam indirim olur mu?
Pazarda bir tezgâh sahibi
Добре, за вас — пет и петдесет за двата. Иначе казано, почти единадесет лева.
Tamam, size ikisi beş elli. Yani neredeyse on bir leva.
Благодаря! Може ли да платя с карта?
Teşekkürler! Kartla ödeyebilir miyim?
Pazarda bir tezgâh sahibi
С карта няма да стане, само в брой.
Maalesef kart olmaz — sadece nakit.
Няма проблем, ето ви десет евро.
Sorun değil, buyurun on avro.
Pazarda bir tezgâh sahibi
Ето ви рестото — четири и петдесет. Приятен ден!
Buyurun para üstünüz — dört elli. İyi günler!
Dil bilgisi
Katılımcılar makaleyi tıpkı sıfatlar gibi alıyorlar, bu da haber cümlelerini kısa tutuyor: “повишените цени”
(yükselen fiyatlar), “намалените стоки”
(indirimli ürünler), “растящата инфлация”
(yükselen enflasyon). Unutmayın: -ащ/-ящ = şu anda oluyor (“растящи цени”
), -н/-т = zaten yapıldı (“повишени цени”
).
Растящите цени на тока тревожат много семейства.
Artan elektrik fiyatları birçok aileyi endişelendiriyor.
Пенсиите ще бъдат повишени от юли.
Emekli maaşları temmuzdan itibaren artırılacak.
Всички намалени стоки са на този рафт.
Tüm indirimli ürünler bu rafta.
Euro ile dokuz ay (kurgusal uygulama metni)
Вече девет месеца в България плащаме с евро, а цените са една от най-обсъжданите теми. Фиксираният курс — 1,95583 лева за едно евро — не се промени, но много хора имат усещането, че животът е поскъпнал. Някои хора, особено по-възрастните, все още преизчисляват всяка цена в лева. През първите месеци цените бяха обозначени и в лева, и в евро, което помогна на много хора. Според анализ на независим икономически институт средното поскъпване на храните за изминалите девет месеца е около 4 процента. Хлябът и млечните продукти са поскъпнали повече, а електрониката и дрехите дори са поевтинели. Икономистите обясняват, че причините не са само във валутата: по-високите заплати и цените на енергията също влияят. Контролните органи са проверили хиляди магазини. В някои от тях цените са били закръглени нагоре без причина и търговците са получили глоби. Добра новина за възрастните хора: от 1 юли пенсиите бяха повишени с около 8 процента. Съветът на експертите към потребителите е прост: сравнявайте цените в няколко магазина и пазете касовите бележки.
Bulgaristan'da dokuz aydır avroyla ödeme yapıyoruz ve fiyatlar en çok konuşulan konulardan biri. Sabit kur — bir avroya 1,95583 leva — değişmedi ama birçok kişi hayatın pahalandığını hissediyor. Bazıları, özellikle yaşlılar, hâlâ her fiyatı levaya çeviriyor. İlk aylarda fiyatlar hem leva hem avro olarak gösterildi, bu da birçok kişiye yardımcı oldu. Bağımsız bir ekonomi enstitüsünün analizine göre gıda fiyatları son dokuz ayda ortalama yaklaşık yüzde 4 arttı. Ekmek ve süt ürünleri daha çok zamlanırken elektronik ve giyim hatta ucuzladı. Ekonomistler sebebin yalnızca para birimi olmadığını açıklıyor: daha yüksek maaşlar ve enerji fiyatları da rol oynuyor. Denetçiler binlerce dükkânı kontrol etti. Bazılarında fiyatlar sebepsiz yere yukarı yuvarlanmıştı ve esnafa ceza kesildi. Yaşlılar için iyi haber: 1 temmuzdan itibaren emekli maaşları yaklaşık yüzde 8 artırıldı. Uzmanların tüketicilere tavsiyesi basit: fiyatları birkaç dükkânda karşılaştırın ve fişlerinizi saklayın.
Örnekler
От 1 януари 2026 г. в България плащаме в евро.
1 Ocak 2026'dan beri Bulgaristan'da avroyla ödeme yapıyoruz.
Фиксираният курс е 1,95583 лева за едно евро.
Sabit kur bir avroya 1,95583 levadır.
Баба ми все още смята цените в лева.
Büyükannem hâlâ fiyatları leva olarak hesaplıyor.
Хлябът поскъпна с десет цента за една година.
Ekmek bir yılda on sent zamlandı.
Някои магазини закръглиха цените нагоре след смената на валутата.
Bazı dükkânlar para birimi değişiminden sonra fiyatlarını yukarı yuvarladı.
Безработицата в големите градове е ниска, но в малките е по-висока.
Büyük şehirlerde işsizlik düşük, küçük şehirlerde ise daha yüksek.
Инфлацията тази година е по-ниска, а икономиката расте.
Bu yıl enflasyon daha düşük ve ekonomi büyüyor.
Защо зеленчуците поевтиняват през лятото?
Sebzeler yazın neden ucuzlar?
Бюджетът за следващата година предвижда повече пари за здравеопазване.
Gelecek yılın bütçesi sağlığa daha fazla para ayırıyor.