B1 · Ünite 3
Medyanın dili
Gerçekleri söylentilerden ayıracak ve medya dilini anlayacaksın.
Yeni kelimeler
medya kuruluşu
“Медиите”
= medya (gazeteler, televizyon, siteler).
sosyal medya
sahte haber
Tekil: “фалшива новина”
.
haber
izleyici
açıklama
Bir kurumda doldurduğun form “изявление”
değil, “заявление”
dir.
basın toplantısı
görgü tanığı
gerçek
“Фактът е, че…”
= gerçek şu ki…
yayımlamak
Bu fiil, devam eden veya tekrarlanan bir eylemi ve tamamlanmış bir eylemi tanımlayabilir; bağlam onun yönünü belirler.
iddia etmek
“Той твърди, че…”
= … olduğunu iddia ediyor (ama doğru olmayabilir).
onaylamak
Kibar rica: “Моля, потвърдете…”
(Lütfen onaylayın…)
alıntı yapmak
Bu fiil, devam eden veya tekrarlanan bir eylemi ve tamamlanmış bir eylemi tanımlayabilir; bağlam onun yönünü belirler.
sözde
Uyum gösterir: “така нареченият”
, “така наречената”
.
doğrulanmamış
yaralı
İsim olarak: “пострадалите”
= yaralı.
mülakat
“Интервю за работа”
= iş mülakatı.
kontrol etmek
Herkesin paylaştığı gönderi
Mariya, iş arkadaşı
Видя ли този пост? Пише, че от утре водата в София ще бъде спряна за три дни!
Şu paylaşımı gördün mü? Yarından itibaren Sofya'da suların üç gün kesileceği yazıyor!
Три дни? Кой го е публикувал?
Üç gün mü? Bunu kim paylaşmış?
Mariya, iş arkadaşı
Някакъв профил със снимка на котка. Вече е споделен над десет хиляди пъти.
Kedi fotoğraflı bir profil. Şimdiden on binden fazla kez paylaşılmış.
Това не значи, че е вярно. Има ли изявление от общината?
Bu doğru olduğu anlamına gelmez. Belediyeden bir açıklama var mı?
Mariya, iş arkadaşı
Чакай да проверя... Не, на сайта на общината няма нищо.
Dur, bakayım... Hayır, belediyenin sitesinde hiçbir şey yok.
Значи е непотвърдена информация. По-добре да не я споделяме.
Yani doğrulanmamış bilgi. Paylaşmasak iyi olur.
Mariya, iş arkadaşı
Така е. А, ето — излезе нова новина: спирането е само за два часа и само в един квартал.
Doğru. Aa, bak — güncelleme gelmiş: kesinti sadece iki saat ve sadece bir semtte.
Виждаш ли? От два часа станаха три дни.
Gördün mü? İki saat üç güne dönüşmüş.
Mariya, iş arkadaşı
Да. От днес ще проверявам източника, преди да изпадна в паника.
Evet. Bundan sonra paniğe kapılmadan önce kaynağı kontrol edeceğim.
Dil bilgisi
Haberler ortaçları sever çünkü tüm cümleyi tek bir kelimeye sığdırırlar: “непотвърдена информация”
= kimsenin onaylamadığı bilgi; “пострадалите”
= Yaralanan insanlar. Uzun bir fiille karşılaştığınızda içindeki fiili arayın: “потвърдена ← потвърдя”
.
Информацията все още не е потвърдена от полицията.
Bilgi henüz polis tarafından doğrulanmadı.
Според очевидци пострадали няма.
Görgü tanıklarına göre yaralanan olmadı.
Sahte haber nasıl anlaşılır
Всеки ден виждаме стотици новини в социалните мрежи. Някои от тях са проверени и точни, други — напълно измислени. Как да ги различаваме? Ето няколко съвета от журналисти и експерти по медийна грамотност. Първо, проверете източника. Известна медия ли публикува новината, или непознат сайт без автор и контакти? Второ, прочетете целия текст, не само заглавието. Заглавия с главни букви и много удивителни знаци често са направени, за да ни ядосат или уплашат. Трето, вижте датата. Понякога стара новина се споделя отново, сякаш е от днес. Четвърто, внимавайте със снимките. Снимка, направена преди години в друга страна, може да бъде представена като доказателство за днешно събитие. И накрая: ако една новина ви кара да се чувствате много ядосани или уплашени, спрете за минута, преди да я споделите. Ако се съмнявате, потърсете същата новина в няколко известни медии. Ако я няма никъде другаде, не я приемай за потвърдена. Непотвърдената информация се разпространява по-бързо от истината, но всеки от нас може да я спре.
Sosyal medyada her gün yüzlerce haber görüyoruz. Bazıları kontrol edilmiş ve doğrudur, bazıları ise tamamen uydurmadır. Onları nasıl ayırt edebiliriz? İşte gazetecilerden ve medya okuryazarlığı uzmanlarından bazı ipuçları. Öncelikle kaynağı kontrol edin. Hikaye tanınmış bir yayın organı tarafından mı yoksa yazarı ve iletişim bilgileri olmayan bilinmeyen bir site tarafından mı yayınlandı? İkincisi, sadece başlığı değil, metnin tamamını okuyun. Büyük harflerle ve çok sayıda ünlem işareti içeren başlıklar genellikle bizi kızdırmak veya korkutmak için yazılır. Üçüncüsü tarihe bakın. Bazen eski bir hikaye sanki bugündenmiş gibi yeniden paylaşılıyor. Dördüncüsü, fotoğraflara dikkat edin. Yıllar önce başka bir ülkede çekilmiş bir fotoğraf bugünkü olayın kanıtı olarak sunulabilir. Ve son olarak: Eğer bir hikaye sizi çok kızdırıyor ya da korkutuyorsa, onu paylaşmadan önce bir dakika durun. Şüpheniz varsa, aynı hikayeyi birkaç tanınmış yayın organında arayın. Başka hiçbir yerde yoksa, onaylanmış gibi davranmayın. Doğrulanmamış bilgiler gerçeklerden daha hızlı yayılır, ancak her birimiz bunu durdurabiliriz.
Örnekler
Не споделяй новини, преди да провериш източника.
Kaynağı kontrol etmeden haber paylaşma.
Фалшивите новини се разпространяват по-бързо от истинските.
Sahte haberler gerçek haberlerden daha hızlı yayılır.
Пресконференцията започва в единадесет часа.
Basın toplantısı saat on birde başlıyor.
В изявлението си фирмата твърди, че продуктите ѝ са безопасни.
Şirket açıklamasında ürünlerinin güvenli olduğunu iddia ediyor.
Журналистът цитира очевидец, който е видял пожара.
Gazeteci yangını gören bir görgü tanığından alıntı yapıyor.
Така нареченият „експерт“ нямаше никакво образование в тази област.
Sözde “uzmanın” bu alanda hiçbir eğitimi yoktu.
Над сто хиляди зрители гледаха репортажа от фестивала.
Festivalden yapılan haberi yüz binden fazla izleyici izledi.
За младите хора социалните мрежи често са първият източник на новини.
Gençler için sosyal medya çoğu zaman ilk haber kaynağıdır.
Сайтът публикува извинение за грешката в заглавието.
Site manşetteki hata için bir özür yayımladı.
Всеки може да публикува в интернет, но не всеки е журналист.
İnternette herkes yayın yapabilir ama herkes gazeteci değildir.
Bağımsız uygulama
Kendi örneklerinizi kullanarak “Toplum ve haberler” hakkında kısa bir metin yazın. Yüksek sesle okuyun ve modelle karşılaştırın.
- Bu ünitedeki kelimeleri kullandım.
- Fikirlerimi tam cümlelerle ifade ettim.
- Cevabımı modelle karşılaştırdım ve anlaşılmayan kısımları düzelttim.
Информацията все още не е потвърдена от полицията.
Bilgi henüz polis tarafından doğrulanmadı.
Според очевидци пострадали няма.
Görgü tanıklarına göre yaralanan olmadı.
Не споделяй новини, преди да провериш източника.
Kaynağı kontrol etmeden haber paylaşma.