B1 · Ünite 6
Atasözleri
En bilinen Bulgar atasözlerini anlayacak ve ne zaman kullanılacaklarını bileceksin.
Yeni kelimeler
atasözü
“пословица”
kelimesi de var — neredeyse aynı anlamda.
Emek olmadan yemek olmaz.
Kelimesi kelimesine: “acı çekmeden öğrenme olmaz”.
Acele işe şeytan karışır.
Kelimesi kelimesine: “hızlı iş utanılacak iştir”.
Horoz çok olan yerde sabah geç olur.
Kelimesi kelimesine: “iki nine — hastalıklı çocuk”: çok fazla kişi söz sahibi olunca işler kötüleşir.
Erken kalkan yol alır.
Bu atasözünde “рани”
“erken kalkmak” anlamına gelir. Kelimenin tam anlamıyla: “Erken kalkan iki kez başarılı olur”.
hiç olmamasındansa geç olması iyidir
Ne şiş yansın ne kebap.
İki tarafı da memnun eden bir çözüm.
Ne ekersen onu biçersin.
Bizim de günümüz gelecek.
Bugünün işini yarına bırakma.
Tok açın hâlinden anlamaz.
Damlaya damlaya göl olur.
“Вир” nehirdeki derin bir çukurdur. Kelimesi kelimesine: “damla damla göl olur”.
Her işte bir hayır vardır.
Aç ayı oynamaz.
Kelimesi kelimesine: “aç ayı horo oynamaz” — önce ye, sonra çalış.
Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Babaanne en iyisini bilir
Veska Nine
Ела да хапнеш нещо! Цял ден учиш.
Gel bir şeyler atıştır! Bütün gün ders çalışıyorsun.
После, бабо. Утре имам изпит и трябва да уча.
Sonra, nine. Yarın sınavım var, çalışmam lazım.
Veska Nine
Гладна мечка хоро не играе! Първо яж, после учи.
Aç ayı oynamaz! Önce ye, sonra çalış.
Права си. Но без мъка няма наука!
Haklısın. Ama emek olmadan yemek olmaz!
Veska Nine
Така е. Някога и аз учех нощем. А защо не започна по-рано?
Doğru. Ben de bir zamanlar geceleri çalışırdım. Ama neden daha erken başlamadın?
Знам. Отлагах до последния момент.
Biliyorum. Son dakikaya kadar erteledim.
Veska Nine
Е, виждаш ли? Не отлагай за утре това, което можеш да направиш днес.
Eh, gördün mü? Bugünün işini yarına bırakma.
Права си, бабо. Следващия път ще започна по-рано.
Haklısın nine. Bir dahaki sefere daha erken başlayacağım.
Veska Nine
По-добре късно, отколкото никога. А сега яж, ще ти изстине супата!
Hiç olmamasındansa geç olması iyidir. Şimdi ye, çorban soğuyacak!
Babaanne ve atasözleri
Българите обичат поговорките. Чуваш ги в семейството, на работа, дори в рекламите. Някои са стари стотици години и разказват за живота на село: за мечки, агнета и работа на полето. Други звучат съвсем модерно. Моята баба има поговорка за всяка ситуация. Когато като дете не исках да ям, тя казваше: „Гладна мечка хоро не играе!“ Когато пишех домашните си на бърза ръка и правех грешки, чувах: „Бърза работа — срамна работа.“ А когато мама и леля ми спореха как да ме възпитават, баба се смееше: „Две баби — хилаво дете!“ Поговорките не са само смешни. В тях има опит на много поколения. „Без мъка няма наука“ ми помогна да завърша университета. „Капка по капка — вир става“ ме научи да спестявам. Внимавайте обаче: поговорката трябва да пасне на ситуацията. Ако кажете „Сит на гладен не вярва“ на приятел, който ви черпи, ще звучи странно. Най-добрият начин да ги научите е да слушате българите — и да ги питате какво значат.
Bulgarlar atasözlerini sever. Onları ailede, işte, hatta reklamlarda duyarsın. Bazıları yüzlerce yıllıktır ve köy hayatını anlatır: ayıları, kuzuları ve tarladaki işleri. Diğerleri oldukça modern duyulur. Babaannemin her duruma uygun bir atasözü vardır. Çocukken yemek istemediğimde “Aç ayı oynamaz!” derdi. Ödevlerimi aceleyle yapıp hata yaptığımda “Acele işe şeytan karışır” sözünü duyardım. Annemle teyzem beni nasıl yetiştireceklerini tartıştığında da babaannem gülerdi: “Horoz çok olan yerde sabah geç olur!” Atasözleri sadece komik değildir. İçlerinde nesillerin tecrübesi saklıdır. “Emek olmadan yemek olmaz” üniversiteyi bitirmeme yardım etti. “Damlaya damlaya göl olur” bana para biriktirmeyi öğretti. Ama dikkat: atasözü duruma uymalı. Size ikram eden bir arkadaşınıza “Tok acın hâlinden anlamaz” derseniz tuhaf duyulur. Onları öğrenmenin en iyi yolu Bulgarları dinlemek — ve ne anlama geldiklerini onlara sormaktır.
Örnekler
Уча всеки ден по час — без мъка няма наука.
Her gün bir saat çalışıyorum — emek olmadan yemek olmaz.
Написа имейла за две минути и направи пет грешки. Бърза работа — срамна работа.
E-postayı iki dakikada yazdı ve beş hata yaptı. Acele işe şeytan karışır.
Мама и свекърва ми се карат как да гледаме бебето. Две баби — хилаво дете!
Annemle kayınvalidem bebeği nasıl büyütmemiz gerektiğini tartışıyor. Horoz çok olan yerde sabah geç olur!
Ставам в шест, защото който рано рани, две сполуки сполучва.
Altıda kalkıyorum, çünkü erken kalkan yol alır.
Иван най-накрая се записа на курс по български. По-добре късно, отколкото никога!
İvan sonunda Bulgarca kursuna yazıldı. Hiç olmamasındansa geç olması iyidir!
Ти ще готвиш, а аз ще мия чиниите — и вълкът сит, и агнето цяло.
Sen yemek yaparsın, ben de bulaşıkları yıkarım — ne şiş yansın ne kebap.
Цяла година не учи, а сега се чуди защо не взе изпита. Каквото посееш, това ще пожънеш.
Bütün yıl çalışmadı, şimdi de sınavdan neden kaldığına şaşırıyor. Ne ekersen onu biçersin.
Не се отчайвай — и на нашата улица ще има празник!
Umudunu kaybetme — bizim de günümüz gelecek!
Ще отговоря на писмото още сега. Не отлагай за утре това, което можеш да направиш днес!
Mektuba hemen şimdi cevap vereceğim. Bugünün işini yarına bırakma!
Тя няма проблеми с пари и не разбира защо се оплакваме. Сит на гладен не вярва.
Onun para sorunu yok ve neden şikâyet ettiğimizi anlamıyor. Tok açın hâlinden anlamaz.
Спестявам по пет евро на ден. Капка по капка — вир става.
Günde beş avro biriktiriyorum. Damlaya damlaya göl olur.
Загубих работата си, но намерих по-добра. Няма лошо без добро.
İşimi kaybettim ama daha iyisini buldum. Her işte bir hayır vardır.