B1 · Ünite 10
Enerji
Enerji kaynakları ve elektrik faturan hakkında konuşacak ve “ако… бихме…”
kullanacaksın (eğer… biz… yaparsak…).
Yeni kelimeler
енергияenerji
yenilenebilir
güneş paneli
rüzgâr türbini
nükleer santral
Kısaltması: АЕЦ.
kömür
elektrik santrali
tüketim
yalıtım
ısı pompası
enerji verimliliği
elektrikli araba
fosil yakıtlar
güç
токtokelektrik
“Няма ток”
= elektrik kesik.
biriktirmek
Elektrik faturası
Nikol, ev arkadaşın
Сметката за ток този месец е 150 евро! Трябва да направим нещо.
Bu ayki elektrik faturası 150 avro! Bir şey yapmamız lazım.
Може би да сменим стария бойлер и да сложим изолация?
Belki eski şofbeni değiştirip yalıtım yaptırsak?
Nikol, ev arkadaşın
Изолацията е скъпа, но спестява много енергия. А ако сложим слънчеви панели?
Yalıtım pahalı ama çok enerji tasarrufu sağlıyor. Peki güneş paneli taktırsak?
Ако имахме къща, бих се съгласил. Но живеем в блок — покривът не е само наш.
Bir evimiz olsaydı kabul ederdim. Ama apartmanda oturuyoruz — çatı sadece bizim değil.
Nikol, ev arkadaşın
Прав си. Тогава да започнем с енергоспестяващи крушки и нов хладилник?
Doğru. O zaman enerji tasarruflu ampullerle ve yeni bir buzdolabıyla mı başlasak?
Да, но да гледаме класа на енергийна ефективност.
Evet, ama enerji verimliliği sınıfına bakalım.
Nikol, ev arkadaşın
Добра идея. А за колата? Мислиш ли за електромобил?
İyi fikir. Peki araba? Elektrikli araba düşünüyor musun?
Бих искал, но още са скъпи. Засега ще ходя с велосипед.
İsterdim ama hâlâ pahalılar. Şimdilik bisiklete bineceğim.
Nikol, ev arkadaşın
Съгласна съм. Все пак всяка стъпка е важна!
Katılıyorum. Sonuçta her adım önemli!
Dil bilgisi
Dilekler ve hayali durumlar için: “ако”
+ geçmiş zaman, ardından “бих/бихме”
+ -л biçimi: “Ако имахме слънчеви панели, бихме плащали по-малко.”
(Güneş panellerimiz olsaydı daha az öderdik.) Ayrıca: “Бих си купил електромобил, ако…”
Ако имахме слънчеви панели, бихме плащали по-малко за ток.
Güneş panellerimiz olsaydı elektriğe daha az öderdik.
Elektriğimiz nereden geliyor?
Когато включим лампата, рядко се замисляме откъде идва токът. В България той се произвежда от няколко източника. Голяма част от електроенергията идва от атомната електроцентрала в Козлодуй, на брега на Дунав. Голяма част все още се произвежда от въглища в комплекса „Марица-изток“ край Стара Загора. Тези централи дават много енергия, но замърсяват въздуха и отделят много въглероден диоксид. През последните години бързо расте ролята на възобновяемите източници. По покривите на къщи, заводи и магазини се появяват слънчеви панели, а в Добруджа се въртят ветрогенератори. Важна част от тока идва и от ВЕЦ — водните електроцентрали по реките и язовирите. Преходът към „чиста“ енергия предизвиква спорове. Едни казват, че е необходим заради климата и здравето. Други се притесняват за работните места в мините и за цената на тока. Все пак най-евтината енергия е тази, която не използваме. Добра изолация, модерни уреди и малко внимание могат да намалят потреблението на всяко семейство с много проценти.
Bir lambayı açtığımızda elektriğin nereden geldiğini nadiren düşünürüz. Bulgaristan'da çeşitli kaynaklardan üretilmektedir. Elektriğin büyük bir kısmı Tuna Nehri üzerindeki Kozloduy'daki nükleer santralden geliyor. Stara Zagora yakınındaki Maritsa Doğu kompleksinde hâlâ büyük bir pay kömürden üretiliyor. Bu bitkiler çok fazla enerji sağlıyor ancak havayı kirletiyor ve çok fazla karbondioksit salıyor. Son yıllarda yenilenebilir enerjinin rolü hızla artıyor. Evlerin, fabrikaların ve mağazaların çatılarında güneş panelleri beliriyor ve Dobrudzha'da rüzgar türbinleri dönüyor. Nehirler ve rezervuarlardaki hidroelektrik santrallerden de önemli bir pay geliyor. 'Temiz' enerjiye geçiş tartışmalara neden oluyor. Bazıları bunun iklim ve sağlık için gerekli olduğunu söylüyor. Diğerleri ise madenlerdeki işler ve elektriğin fiyatı konusunda endişeleniyor. Yine de en ucuz enerji kullanmadığımız enerjidir. İyi yalıtım, modern cihazlar ve biraz dikkat, her ailenin tüketimini yüzde kat azaltabilir.
Örnekler
Слънчевата и вятърната енергия са възобновяеми източници.
Güneş ve rüzgâr enerjisi yenilenebilir kaynaklardır.
На покрива на училището сложиха слънчеви панели.
Okulun çatısına güneş panelleri taktılar.
В Добруджа има много ветрогенератори.
Dobruca'da çok sayıda rüzgâr türbini var.
Атомната електроцентрала в Козлодуй произвежда голяма част от тока в страната.
Kozloduy nükleer santrali ülkenin elektriğinin büyük bir kısmını üretiyor.
Старите електроцентрали на въглища замърсяват въздуха.
Eski kömür santralleri havayı kirletiyor.
Потреблението на ток е най-високо през зимата.
Elektrik tüketimi en çok kışın oluyor.
С добра изолация къщата губи много по-малко топлина.
İyi bir yalıtımla ev çok daha az ısı kaybeder.
Термопомпата отоплява къщата през зимата и я охлажда през лятото.
Isı pompası kışın evi ısıtır, yazın da serinletir.
Електромобилът се зарежда за около час на бърза зарядна станция.
Elektrikli araba hızlı şarj istasyonunda yaklaşık bir saatte şarj oluyor.
Изкопаемите горива няма да стигат вечно.
Fosil yakıtlar sonsuza kadar yetmeyecek.
Изключвай уредите от контакта — така ще спестиш ток.
Cihazlarının fişini çek — böylece elektrik tasarrufu yaparsın.